BIZNES

Polacy w unijnej czołówce: 49% aktywów w gotówce i depozytach – rekordowe oszczędności czy sygnał niepokoju?

Analiza

Polacy w pierwszym kwartale 2026 roku zgromadzili rekordową kwotę gotówki wynoszącą 456 miliardów 369 milionów złotych, co stanowi 11,1% wszystkich aktywów finansowych gospodarstw domowych. Według danych Polskiego Funduszu Rozwoju, gotówka jest drugim co do wielkości składnikiem oszczędności Polaków, tuż po depozytach bieżących. Wartość ta wzrosła w ciągu ostatniego kwartału o 2,9%, a w porównaniu z analogicznym okresem roku wcześniej – o 16,2%. Polska plasuje się na trzecim miejscu w Unii Europejskiej pod względem udziału gotówki w PKB, wynoszącym 11,5%, co jest prawie trzykrotnie wyższe od średniej unijnej (4,7%). Najwięcej gotówki w stosunku do PKB posiadają Słoweńcy (11,7%) i Niemcy (11,6%), podczas gdy kraje takie jak Szwecja, Grecja czy Cypr notują znikome wartości – odpowiednio 0,7%, 0,1% i 0,1%. Wartość wszystkich aktywów finansowych Polaków przekroczyła 4 biliony 102 miliardy 156 milionów złotych, co stanowi najwyższą kwotę w historii dostępnych danych. Oszczędności Polaków najchętniej trafiają na konta bankowe (1 bilion 80 miliardów 276 milionów złotych) oraz pozostają w formie gotówki. Zjawisko to jest szczególnie zauważalne w kontekście rosnącej niepewności ekonomicznej, inflacji oraz zmian w polityce monetarnej, które skłaniają społeczeństwo do preferowania płynnych i bezpiecznych form oszczędzania. Wśród przyczyn takiego stanu rzeczy wymienia się również brak zaufania do alternatywnych instrumentów finansowych oraz kulturową preferencję gotówki w Polsce.

Kontekst i Tło

Rekordowe poziomy gotówki w portfelach Polaków mogą świadczyć zarówno o rosnącej ostrożności gospodarstw domowych, jak i o głębokich strukturach społecznych i ekonomicznych. Wysoki udział gotówki w PKB (11,5%) w porównaniu do średniej unijnej (4,7%) wskazuje na unikalną sytuację Polski, gdzie gotówka pełni rolę zarówno środka płatniczego, jak i bezpiecznej formy oszczędzania. Wzrost o 16,2% w ciągu roku może być sygnałem niepokoju związane z niepewnością ekonomiczną, inflacją czy brakiem zaufania do rynku finansowego. Jednakże, rekordowa wartość aktywów finansowych (ponad 4 biliony złotych) pokazuje, że Polacy są w stanie generować oszczędności, choć często w formie trudnej do zainwestowania. Dla rynku finansowego może to oznaczać trudności w mobilizacji oszczędności na cele inwestycyjne, podczas gdy dla gospodarki – ograniczenie płynności w obiegu. W dłuższej perspektywie, taka struktura oszczędności może wpływać na dynamikę wzrostu gospodarczego, zwłaszcza w kontekście rosnącej roli cyfryzacji i zmniejszającej się akceptacji gotówki w transakcjach.

Komentarz Redakcji

Rekordowe oszczędności w gotówce to nie tylko statystyka, ale obraz społeczeństwa, które nie ufa ani bankom, ani rynkowi. Polska, gdzie gotówka stanowi prawie 12% PKB, to kraj, w którym bezpieczeństwo oszczędności jest traktowane poważniej niż potencjalne zyski. Czy to jednak bezpieczeństwo, czy też zamknięcie się w spiralę niepewności? Dla rynku finansowego jest to sygnał, że zmiana mentalności wymaga nie tylko edukacji, ale i realnych zmian w zaufaniu.