WIADOMOŚCI

Nawrocki weta eDziennik: Lobbing czy bezpieczeństwo danych dzieci?

Analiza

W lipcu 2026 roku Sejm przyjął nowelizację ustaw o systemie informacji oświatowej i prawie oświatowym, która miała umożliwić pilotaż bezpłatnego, państwowego eDziennika dla szkół podstawowych i ponadpodstawowych w roku szkolnym 2026/2027. Projekt zakładał stworzenie zintegrowanego z Systemem Informacji Oświatowej (SIO) narzędzia, które miało zastąpić komercyjne aplikacje, często krytykowane za wysokie opłaty i zagraniczne lokalizacje serwerów. Pilotaż miał być pierwszym krokiem do wprowadzenia dobrowolnej, ale bezpłatnej alternatywy dla rodziców i szkół, które chciałyby uniezależnić się od prywatnych dostawców. Według szacunków, rynek elektronicznych dzienników w Polsce przekracza 100 milionów złotych rocznie, a dominują na nim zagraniczne firmy, takie jak Classroom, SchoolSoft czy eDziennik.pl, które pobierają opłaty za pełne funkcjonalności, w tym archiwizację ocen czy komunikację z nauczycielami. Prezydent Karol Nawrocki, uzasadniając weto, podkreślił, że idea cyfryzacji oświaty jest słuszna, ale krytykował sposób realizacji projektu przez resort edukacji. Według Pałacu Prezydenckiego, brak było szczegółowego planu finansowego i technicznego, co mogło zagrozić bezpieczeństwu danych uczniów. Jednak analiza źródeł wskazuje, że weto spotkało się z ostrym sprzeciwem zarówno ze strony rządu, jak i ekspertów ds. cyfryzacji. Minister edukacji Barbara Nowacka zarzuciła prezydentowi lobbystyczne motywy, sugerując, że decyzja może wynikać z nacisku firm korzystających z obecnego modelu opartego na płatnych usługach. Dodatkowo, wiceminister Katarzyna Lubnauer podkreśliła, że weto uniemożliwia rodzicom dostęp do bezpłatnej, państwowej alternatywy, która zapewniałaby większe bezpieczeństwo danych osobowych dzieci. Rynek elektronicznych dzienników w Polsce dynamicznie się rozwija, a obecne rozwiązania komercyjne generują znaczące przychody dla zagranicznych dostawców. Według danych z 2025 roku, ponad 60% szkół podstawowych i ponadpodstawowych korzysta z płatnych aplikacji, co przekłada się na roczne wydatki rodziców przekraczające 100 milionów złotych. Pilotaż państwowego eDziennika miał być krokiem w kierunku zmniejszenia tych kosztów oraz centralizacji danych w ramach krajowych serwerów, co zwiększyłoby ich bezpieczeństwo. Jednak weto prezydenta może opóźnić ten proces, utrzymując status quo na rynku, korzystny dla obecnych dostawców. Państwowy eDziennik miał być zintegrowany z Systemem Informacji Oświatowej (SIO), co zapewniałoby spójność danych między różnymi instytucjami oświatowymi. Projekt przewidywał również wprowadzenie funkcji takich jak automatyczna synchronizacja ocen, frekwencji czy komunikatów od nauczycieli, co znacznie ułatwiłoby życie rodzicom i nauczycielom. Bezpieczeństwo danych miało być gwarantowane przez krajowe standardy ochrony informacji, w tym zgodność z Rozporządzeniem o Ochronie Danych Osobowych (RODO). Weto prezydenta, uzasadniane brakiem szczegółowego planu, może być interpretowane jako obawa przed ryzykiem technicznym, jednak eksperci podkreślają, że podobne projekty cyfryzacji są już realizowane w innych krajach europejskich z sukcesem.

Kontekst i Tło

Weto prezydenta Nawrockiego wobec pilotażu państwowego eDziennika ma natychmiastowe konsekwencje dla rodziców, uczniów oraz rynku edukacyjnych technologii. Rodzice pozostaną zmuszeni do płacenia za pełne funkcjonalności komercyjnych aplikacji, które często przekraczają 200 złotych rocznie za jedno dziecko. Dla szkół oznacza to brak możliwości testowania bezpłatnej alternatywy, która mogłaby zredukować koszty operacyjne i zwiększyć bezpieczeństwo danych uczniów. Na rynku technologii edukacyjnych weto może być postrzegane jako sygnał stabilizacji dla obecnych dostawców, którzy nie będą musieli konkurencyjnie dostosowywać swoich ofert. W dłuższej perspektywie, decyzja prezydenta może opóźnić proces cyfryzacji polskiego systemu oświatowego, który jest kluczowy dla konkurencyjności kraju w erze nowych technologii. Bezpieczeństwo danych uczniów pozostaje zagrożone, gdyż obecne rozwiązania komercyjne często przechowują informacje na zagranicznych serwerach, co wiąże się z ryzykiem naruszenia prywatności. Ponadto, brak innowacji w tym sektorze może prowadzić do marginalizacji polskich szkół w porównaniu z krajami, które już wdrożyły centralne, państwowe systemy zarządzania danymi edukacyjnymi. Analizy wskazują, że opóźnienie w pilotażu eDziennika może kosztować państwo dodatkowe miliony złotych w przyszłości, związane z koniecznością modernizacji infrastruktury IT w szkołach. Decyzja prezydenta Nawrockiego wzbudziła również kontrowersje na tle politycznym. Opozycja zarzuca mu lobbystyczne motywy, sugerując, że weto może być wynikiem nacisku ze strony firm korzystających z obecnego modelu biznesowego. Z drugiej strony, Pałac Prezydencki podkreśla konieczność szczegółowego planu finansowego i technicznego, co może być interpretowane jako obawa przed nieprzygotowanymi inwestycjami publicznymi. Ekonomicznie, weto może prowadzić do utrzymania się wysokich kosztów dla rodziców, którzy są zmuszeni do ponoszenia opłat za usługi, które w przypadku państwowej alternatywy byłyby bezpłatne. Według szacunków, roczne oszczędności dla rodziców mogłyby wynieść nawet 50 milionów złotych, co znacznie poprawiłoby dostępność edukacji dla rodzin o niższych dochodach.

Komentarz Redakcji

Decyzja prezydenta Nawrockiego wobec eDziennika to kolejny przykład, jak polityka może służyć interesom korporacyjnym kosztem społeczeństwa. Zamiast inwestować w bezpieczne, państwowe rozwiązania, które obniżą koszty dla rodziców i zwiększą kontrolę nad danymi dzieci, państwo decyduje się na utrzymanie status quo. To nie tylko kwestia lobbingu, ale brak wizji długoterminowej w cyfryzacji edukacji.