ZDROWIE

Nowy model finansowania centrów zdrowia psychicznego – ryczałt, jakość i ograniczenie łóżek

Analiza

Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) przekazał do konsultacji publicznych projekt zarządzenia, które określa zasady rozliczania świadczeń w centrach zdrowia psychicznego (CZP). Projekt opracowała Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, a NFZ przeniósł go do formy rozporządzenia. Model finansowania ma opierać się na ryczałcie składającym się z trzech elementów: stałej kwoty populacyjnej przypisanej do każdego dorosłego mieszkańca, części funkcjonalnej uzależnionej od liczby pacjentów, intensywności terapii i przebiegu choroby oraz części jakościowej, która będzie premiować placówki osiągające lepsze wyniki kliniczne. Część jakościowa zostanie wyliczona od 2029 roku na podstawie danych z lat 2027‑2028. Opieka szpitalna będzie rozliczana w modelu fee‑for‑service (FFS) za osobodzień, a jednocześnie planowane jest stopniowe ograniczanie liczby finansowanych łóżek psychiatrycznych do 25 na 100 tys. mieszkańców. Projekt zakłada, że każde CZP zapewni pełen zakres opieki – ambulatoryjną, dzienną, środowiskową i szpitalną – oraz wprowadzi stałe stanowiska asystentów zdrowienia i koordynatorów opieki. Konsultacje trwają do 23 listopada 2026 roku.

Kontekst i Tło

Proponowany model ma zachęcić placówki do zwiększania jakości i efektywności leczenia, jednocześnie przenosząc część pacjentów z szpitali do opieki ambulatoryjnej i środowiskowej. Mechanizm jakościowy może stać się istotnym narzędziem kontroli wydatków publicznych, ale wymaga solidnych danych, które będą dostępne dopiero po 2028 roku. Ograniczenie liczby łóżek psychiatrycznych może przyspieszyć deinstytucjonalizację, jednak wymaga zapewnienia wystarczającej infrastruktury opieki poza szpitalem. Jeśli model zostanie przyjęty, centra zdrowia psychicznego mogą stać się kluczowym elementem systemu opieki psychiatrycznej w Polsce, zwiększając dostępność usług dla blisko 50 % dorosłej populacji, które już korzysta z pilotażu.

Komentarz Redakcji

Wprowadzenie jakościowych premii to krok w dobrą stronę, ale bez rzetelnych danych i realnej dostępności miejsc szpitalnych ryzykuje się jedynie przeniesienie problemów z jednego sektora do drugiego.