ZDROWIE

Dlaczego nie każdy senior otrzyma darmowy lek? Warunki i konsekwencje zmian w NFZ

Analiza

Program darmowych leków w Polsce obejmuje osoby powyżej 65. roku życia oraz dzieci do 18 lat, ale dostęp do nich zależy od spełnienia określonych kryteriów. Lek musi znajdować się w wykazie D1 lub D2 opracowanym przez Ministerstwo Zdrowia oraz być przepisany na podstawie rozpoznanego schorzenia zgodnego z wskazaniami refundacyjnymi. Lista darmowych preparatów, licząca około 3,8 tys. pozycji, jest aktualizowana co trzy miesiące, co oznacza, że warunki refundacji mogą się zmienić między wystawieniem recepty a jej realizacją w aptece. Rzecznik Praw Pacjenta podkreśla, że lekarz musi stosować się do tych regulacji, a nie do własnej woli. Od września 2025 r. rząd rozważa ograniczenie listy D leków, co ma przynieść oszczędności rzędu 1,5‑1,8 mld zł, a łącznie z innymi cięciami – 10,4 mld zł – zmniejszyć deficyt NFZ w 2026 r. z 23 do ok. 12,9 mld zł. Eksperci ostrzegają, że redukcja dostępu do nieodpłatnych leków może zwiększyć koszty leczenia i zagrozić zdrowiu seniorów.

Kontekst i Tło

Zmiany w systemie refundacji leków mogą spowodować, że wielu seniorów straci dostęp do darmowych preparatów, co zwiększy ich wydatki na leki i obciąży budżety domowe. Oszczędności planowane przez Ministerstwo Finansów i Ministerstwo Zdrowia mają na celu ograniczenie deficytu NFZ, ale krytycy wskazują, że krótkoterminowe oszczędności mogą przynieść długoterminowe koszty zdrowotne i społeczne. Konieczność bieżącego monitorowania listy D leków oraz spełniania trzech warunków – wiek, wskazanie lekowe i obecność w wykazie – staje się kluczowa dla pacjentów. Jeśli ograniczenia wejdą w życie, presja na lekarzy i apteki wzrośnie, a pacjenci będą musieli szukać alternatywnych rozwiązań, w tym prywatnych zakupów leków.

Komentarz Redakcji

Rządowy plan „oszczędności” w postaci ograniczenia darmowych leków to krótkoterminowy trik, który może kosztować seniorów zdrowie i portfele w dłuższej perspektywie.