ŚWIAT

Dlaczego pięć europejskich państw żyje bez armii – analiza bezpieczeństwa w 2026 roku

Analiza

W Europie istnieje grupa małych państw, które od dziesięcioleci rezygnują z własnych sił zbrojnych. Decyzja ta wynika z ich niewielkich rozmiarów, historycznych traktatów i przyjętej neutralności. Liechtenstein od 1868 roku polega jedynie na policji i wsparciu sąsiada – Szwajcarii, a jego brak armii był konsekwencją kosztów i braku strategicznego znaczenia. Andora, położona w Pirenejach, utrzymuje jedynie policję, a jej bezpieczeństwo zapewniają Francja i Hiszpania, które od wieków pełnią rolę protektorów. Monako, choć posiada ceremonialne formacje, polega na Francji jako gwarancie obrony zgodnie z traktatem franko‑monakijskim. Islandia, mimo braku regularnej armii, korzysta z umów o współpracy obronnej z NATO i utrzymuje jedynie siły domowe. Wszystkie te kraje łączą brak własnych wojsk z polityką neutralności i strategiczną nieistotnością, co dotychczas chroniło je przed bezpośrednimi zagrożeniami militarnymi.

Kontekst i Tło

Model bezarmowy pokazuje, że małe państwa mogą zapewnić sobie bezpieczeństwo poprzez dyplomację, umowy międzynarodowe i zależność od silniejszych sąsiadów. W kontekście trwającej wojny rosyjsko‑ukraińskiej, ich doświadczenia podkreślają znaczenie sojuszy i neutralności jako alternatywy dla kosztownego utrzymania armii. Jednocześnie brak własnych sił zbrojnych ogranicza ich autonomię w sytuacjach kryzysowych, co może wymagać większej elastyczności w negocjacjach obronnych. Jak zauważa jeden z analityków, „neutralność i brak strategicznego znaczenia” są kluczowymi czynnikami, które dotąd chroniły te państwa przed militarnymi zagrożeniami. W perspektywie przyszłych konfliktów europejskich ich model może stać się inspiracją, ale także ostrzeżeniem o zależności od zewnętrznych gwarancji.

Komentarz Redakcji

Brak własnej armii to nie romantyczny wybór, lecz pragmatyczna strategia przetrwania – dopóki sąsiad nie odwróci się od pomocy, państwo pozostaje w cieniu wielkich mocarstw.