WIADOMOŚCI

Prezydent zawetował ustawę o blokowaniu treści w sieci: cenzura czy bezpieczeństwo dzieci?

Analiza

Decyzja prezydenta Karola Nawrockiego o zawetowaniu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną wzbudziła ogólnokrajowy dyskusję na temat równowagi między bezpieczeństwem w internecie a wolnością słowa. Nowelizacja, przygotowana przez Ministerstwo Cyfryzacji, miała wdrożyć część unijnego aktu o usługach cyfrowych (DSA), wprowadzając procedurę szybkiego blokowania treści naruszających prawo, takich jak materiały pedofilskie, groźby terrorystyczne czy przemoc rasowa. Ustawa miała również zapewnić ochronę praw użytkowników sieci, jednak prezydent argumentował, że jej przyjęcie stworzy mechanizm cenzury prewencyjnej, gdzie decyzje o legalności treści będą podejmowane przez urzędników, a nie sądy. Kontrowersje wokół ustawy nasiliły się po tragicznych atakach nożowniczych w polskich szkołach, które rząd wykorzystał jako argument za koniecznością szybkich zmian prawnych. Prezydent zarzucił jednak, że rządzący posłużyli się szantażem emocjonalnym, łącząc bezpieczeństwo dzieci z politycznymi interesami. Weto prezydenta jest tym bardziej istotne, że Trybunał Konstytucyjny nie działa, co uniemożliwia ocenę zgodności ustawy z Konstytucją. Jednocześnie, prezydent podpisał kilka innych ustaw, w tym dotyczących finansowego wspierania produkcji audiowizualnej czy zmian w prawie farmaceutycznym, co pokazuje jego selektywne podejście do legislacji. Posłanka Koalicji Obywatelskiej Monika Rosa, przewodnicząca Komisji ds. Dzieci i Młodzieży, apelowała do prezydenta o podpisanie ustawy, wskazując na brak skutecznych narzędzi do blokowania nielegalnych treści. Według danych Ministerstwa Cyfryzacji i NASK, platformy społecznościowe, takie jak TikTok czy Facebook, usuwają zgłoszone materiały w różnym stopniu – w przypadku TikToka usunięto wszystkie zgłoszenia, podczas gdy Facebook usunął tylko jeden z pięciu wskazanych przez NASK. Posłanka odwołała się również do raportu „Internet dzieci”, który wskazuje, że około 1,3 mln dzieci w wieku 7-12 lat regularnie korzysta z popularnych aplikacji społecznościowych, co podkreśla pilną potrzebę ochrony najmłodszych przed niebezpiecznymi treściami. Ustawa miała wprowadzić procedurę, w której Urząd Komunikacji Elektronicznej (UKE) mógłby wydawać nakazy blokowania treści naruszających prawo, jednak prezydent argumentował, że takie rozwiązanie narusza zasadę praworządności, gdyż ocena legalności treści powinna być zarezerwowana dla sądów. Weto prezydenta nie dotyczy drugiej nowelizacji ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, która pozwala na powołanie prezesa UKE na koordynatora ds. usług cyfrowych – ta ustawa została już podpisana i weszła w życie 6 listopada. W ostatnich dniach przed wygaśnięciem terminu na decyzję prezydenta, wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski zwrócił się do Nawrockiego z apelem, argumentując, że odrzucenie ustawy może doprowadzić do kary finansowej ze strony Unii Europejskiej oraz pozostawić dzieci bez ochrony przed internetową przemocą. Gawkowski podkreślił, że bezpieczeństwo dzieci w sieci nie musi kolidować z wolnością słowa, ale obecne rozwiązanie nie zapewnia wystarczających gwarancji proceduralnych, w tym niezależnej kontroli sądowej.

Kontekst i Tło

Zawetowanie ustawy przez prezydenta Nawrockiego oznacza, że Polska nie będzie miała w najbliższym czasie skutecznego narzędzia do szybkiego blokowania nielegalnych treści w internecie, co może osłabić ochronę dzieci przed materiałami szkodliwymi. Jednocześnie, decyzja prezydenta podkreśla jego stanowcze stanowisko wobec potencjalnej cenzury prewencyjnej, co może wzmocnić jego poparcie wśród obrońców wolności słowa. Jednak brak odpowiednich przepisów może prowadzić do naruszenia obowiązków wynikających z unijnego aktu DSA, co grozi karami finansowymi dla kraju. Dyskusja wokół ustawy ujawniła głęboki podział w społeczeństwie między zwolennikami silniejszej kontroli nad treściami w sieci a obrońcami wolności słowa. Prezydent podkreślił, że obecne rozwiązania prawne pozwalają już na ograniczenie dostępu do nielegalnych treści, jednak ich skuteczność zależy od woli i umiejętności służb. Weto może również wpłynąć na relacje między władzą wykonawczą a legislacyjną, szczególnie w kontekście braku działającego Trybunału Konstytucyjnego, który mógłby ocenić zgodność ustawy z Konstytucją. Rząd, reprezentowany przez ministra cyfryzacji Krzysztofa Gawkowskiego, będzie musiał przygotować nową wersję ustawy, która uwzględni zastrzeżenia prezydenta, w szczególności gwarancje niezależnej kontroli sądowej. Terminy są jednak bardzo krótkie, gdyż prezydent ma czas do 13 listopada na podjęcie decyzji, a brak rozwiązania może prowadzić do konfliktu z Unią Europejską. W międzyczasie, platformy społecznościowe będą kontynuować usuwanie treści na podstawie zgłoszeń, jednak brak jednolitego mechanizmu państwowego może prowadzić do niespójności w ochronie użytkowników.

Komentarz Redakcji

Decyzja prezydenta Nawrockiego to kolejny dowód, że w Polsce polityka bezpieczeństwa w sieci staje się polem walk ideologicznych. Z jednej strony, obawa przed cenzurą urzędniczą jest uzasadniona, z drugiej – brak skutecznych narzędzi do ochrony dzieci przed szkodliwymi treściami jest nie do zaakceptowania. To nie jest kwestia technologii, ale woli politycznej. Czy rząd znajdzie kompromis, który zadowoli zarówno obrońców wolności, jak i tych, którzy chcą realnej ochrony dla najmłodszych?