Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) od kilku lat dynamicznie zwiększa nakłady na finansowanie nowoczesnych terapii w ramach programów lekowych, które zapewniają bezpłatny dostęp do innowacyjnych, często bardzo kosztownych leków. W 2026 roku Fundusz zabezpieczył na ten cel rekordową kwotę ponad 16,8 miliarda złotych, z czego blisko 15 miliardów przeznaczono wyłącznie na leki. Programy te obejmują choroby onkologiczne, neurologiczne, hematologiczne, autoimmunologiczne oraz rzadkie schorzenia. Każdy program ma ściśle określone kryteria kwalifikacji, wymagane badania i sposób monitorowania leczenia, co gwarantuje, że terapia jest dostępna tylko dla pacjentów spełniających określone warunki medyczne. Pacjent nie jest automatycznie kwalifikowany do programu na podstawie samego rozpoznania choroby. Decyzję o rozpoczęciu terapii podejmuje zespół medyczny w ośrodku realizującym dany program, na podstawie dokumentacji medycznej, wyników badań i stanu zdrowia. Po rozpoczęciu leczenia pacjent pozostaje pod stałą opieką specjalistów, którzy monitorują skuteczność i bezpieczeństwo terapii. Wszystkie koszty leków oraz świadczeń związanych z realizacją programu pokrywa NFZ, co czyni te terapie całkowicie bezpłatnymi dla pacjentów. Analizy NFZ wskazują, że znacząca część wydatków Funduszu koncentruje się na niewielkiej grupie pacjentów o najwyższych potrzebach zdrowotnych. Według zasady Pareto, 80 procent budżetu na świadczenia i leki przeznaczane jest na potrzeby zdrowotne około 20 procent najbardziej potrzebującej populacji. W latach 2020–2024 terapia kosztująca 100 tysięcy złotych lub więcej dotyczyła 756 tysięcy pacjentów, a wydatki na tę grupę stanowiły 31,5 procent całkowitych kosztów NFZ. Wśród najdroższych terapii znajdują się m.in. leczenie chorób siatkówki, stwardnienia rozsianego oraz zaawansowanych nowotworów. Dane NFZ wskazują również, że najwyższe średnie koszty leczenia przypadają na grupę wiekową 75–79 lat, gdzie wartość refundacji dla mężczyzn przekracza 13,6 tysiąca złotych, a dla kobiet – 10,6 tysiąca złotych. Średnia wartość refundacji leczenia mężczyzn jest nieznacznie wyższa niż kobiet, odpowiednio ponad 5,3 tysiąca złotych i niemal 5,1 tysiąca złotych. W kontekście demograficznym, rosnące wydatki na terapie dla starszych pacjentów mogą być związane z postępującym starzeniem się społeczeństwa oraz rozwojem medycyny, która umożliwia leczenie dotychczas uważanych za nieuleczalne chorób. Oprócz programów lekowych, NFZ finansuje również Ratunkowy Dostęp do Technologii Lekowych (RDTL), który stanowi ostatnią deskę ratunku dla pacjentów, szczególnie w przypadku chorób onkologicznych. W latach 2021–2023 z RDTL skorzystało blisko 3,6 tysiąca pacjentów, z czego trzy czwarte to chorzy onkologiczni. Średni koszt leczenia jednego pacjenta w ramach RDTL wynosi około 70 tysięcy złotych, choć niektóre terapie przekraczają milion złotych. Najdroższe leki w ramach RDTL to m.in. pembrolizumabum i trastuzumabum deruxtecanum, których łączny koszt w 2023 roku wyniósł 57,6 miliona złotych, co stanowiło prawie 24 procent całkowitych wydatków na RDTL.
W pierwszym półroczu 2026 roku NFZ zarejestrował rekordowe koszty leczenia pojedynczego pacjenta, sięgające ponad 6,2 miliona złotych. Według danych Funduszu, w wybranych programach lekowych koszt terapii dla jednego pacjenta przekraczał milion złotych, co świadczy o rosnącej skali inwestycji w nowoczesne, ale bardzo kosztowne metody leczenia. W całym 2025 roku z programów lekowych skorzystało ponad 337 tysięcy pacjentów, a w pierwszym półroczu 2026 roku liczba ta wyniosła już ponad 327 tysięcy osób. Najwięcej pacjentów w pierwszym półroczu 2026 roku było leczonych w ramach trzech programów: dotyczących chorób siatkówki (prawie 67 tysięcy osób), stwardnienia rozsianego (ponad 29 tysięcy osób) oraz raka piersi (ponad 25 tysięcy osób). Te trzy programy łącznie objęły około 38 procent wszystkich chorych korzystających z tej formy wsparcia. Wartość wydatków na te terapie wzrasta systematycznie, co jest związane z postępem medycyny oraz rosnącą dostępnością nowoczesnych leków. Na finansowanie programów lekowych w 2026 roku NFZ przeznaczył ponad 16,8 miliarda złotych, co stanowi rekord w historii Funduszu. W pierwszym półroczu 2026 roku wydatki na pacjentów przekroczyły 169 miliardów złotych, co oznacza wzrost o 24,5 miliarda złotych w porównaniu z poprzednim rokiem. Według analiz NFZ, wydatki na najdroższe terapie dla stu chorych wyniosły w 2024 roku 357 milionów złotych, co oznacza wzrost o 43 miliony złotych w porównaniu z 2023 rokiem. Wśród pacjentów, których terapia kosztowała 100 tysięcy złotych lub więcej, wydatki na tę grupę stanowiły 31,5 procent całkowitych kosztów NFZ.
Komentarz Redakcji
Rosnące wydatki NFZ na nowoczesne terapie odzwierciedlają zarówno postęp medycyny, jak i rosnące wyzwania finansowe dla systemu zdrowotnego.
ℹ️ Nota od wydawcy:
Tytuł oraz sekcje „Analiza”, „Kontekst” i „Komentarz” zostały opracowane automatycznie przez AI na podstawie materiału źródłowego wskazanego powyżej. Pełne informacje znajdziesz u źródła.
🍪 Dbamy o Twoją prywatność
Używamy wyłącznie niezbędnych plików cookies (bez śledzenia i marketingu). Kontynuując, akceptujesz nasz
Regulamin oraz
Politykę Prywatności.
Bez cookies i śledzenia. Ten serwis nie używa plików cookies ani narzędzi analitycznych. W pamięci Twojej przeglądarki zapisujemy tylko ustawienia wyglądu (np. tryb ciemny) i informację o zamknięciu tego okienka. Banery i linki do sklepów to reklamy i linki partnerskie. Polityka prywatności