Polski urbanista zaprojektował Chandigarh, ale jego wizja zginęła w katastrofie
Co się stało
W 1947 roku, po podziale Indii Brytyjskich, Pendżab potrzebował nowej stolicy. Wybrano Chandigarh, a jego projekt powierzono dwóm architektom: polskiemu Maciejowi Nowickiemu i amerykańskiemu Albertowi Meyerowi. Nowicki, który współpracował wcześniej z Le Corbusierem przy projektowaniu siedziby ONZ w Nowym Jorku, przygotował szkice Kapitolu, dworca kolejowego, osiedli i bazaru. Jego koncepcja zakładała organiczny układ miasta na planie liścia, z naturalnym przepływem powietrza i niską zabudową, inspirowaną lokalną architekturą. Zginął jednak w katastrofie lotniczej w 1950 roku, a projekt przejął Le Corbusier, który całkowicie zmienił jego założenia, wprowadzając sztywne sektory i monumentalną zabudowę z betonu. Dziś Chandigarh liczy 1,5 mln mieszkańców i zmaga się z problemami urbanistycznymi, które nie były przewidziane w żadnej z wersji projektu. Chandigarh powstał jako symbol nowoczesności po podziale Indii i Pakistanu. Nowicki, znany z współpracy z Le Corbusierem, zaproponował rozwiązania dostosowane do klimatu Pendżabu, takie jak zadaszenia z drewnianych belek i tkanin oraz układ ulic uwzględniający naturalną wentylację. Po śmierci Nowickiego Le Corbusier przejął projekt i wprowadził radykalne zmiany. Zamiast organicznego układu, podzielił miasto na ponad 50 samowystarczalnych sektorów, z monumentalnymi budynkami z surowego betonu. Jego wizja, choć uznana za arcydzieło modernizmu, doprowadziła do problemów z korkami i brakiem miejsc parkingowych, które Chandigarh boryka się z obecnie. Kompleks Kapitolu, jeden z jego elementów, został wpisany na listę UNESCO. Dziś miasto zmaga się z nieplanowanymi konsekwencjami rozwoju. Wokół zabytkowych sektorów wyrosły gęste osiedla wieżowców, a właściciele domów modyfikują budynki, aby dostosować je do potrzeb wielopokoleniowych rodzin. Brak elastyczności w planie Le Corbusiera i nadmierna koncentracja na monumentalnych formach stały się źródłem współczesnych problemów urbanistycznych.
Nie daj zjeść oszczędności inflacji! Porównaj oprocentowanie lokat i wybierz najkorzystniejszą.
Sprawdź ofertę →Kontekst
Maciej Nowicki, polski architekt współpracujący z Le Corbusierem, przygotował projekt Chandigarh, który miał być organicznym miastem dostosowanym do klimatu i terenu Pendżabu. Jego wizja zakładała niską zabudowę, naturalną wentylację i lokalne rozwiązania architektoniczne. Jednak po jego śmierci w katastrofie lotniczej w 1950 roku projekt przejął Le Corbusier, który wprowadził sztywne sektory i monumentalną zabudowę. Dziś Chandigarh, liczące 1,5 mln mieszkańców, zmaga się z korkami i brakiem miejsc parkingowych, co jest skutkiem radykalnych zmian w planie miasta. Wokół zabytkowych sektorów powstały nieplanowane osiedla, a właściciele domów modyfikują budynki, aby sprostać potrzebom współczesnych mieszkańców. Projekt Nowickiego, choć nigdy nie zrealizowany, pozostaje przykładem humanistycznego podejścia do urbanistyki, w odróżnieniu od funkcjonalistycznej wizji Le Corbusiera.
Czytaj dalej
ŚwiatPaździernik 2026 rekordowo ciepły – rok prawie na pewno przekroczy 1,5°C ocieplenia
ŚwiatTopniejący lód w Norwegii odsłonił 1300-letnią parę nart z epoki przedwikingiej
ŚwiatTrump o Putinie: „Mój przyjaciel”, chaos w Belgii i ostrzeżenia NATO
ŚwiatEl Chapo Isidro złapany w Sinaloa – 11 ofiar w operacji wojskowej z udziałem USA
Przydatne narzędzia
Ostatnio dodane
TechnologieZgubiony telefon wyciszony? Jak go odnaleźć zdalnie w 5 minut
ŚwiatPaździernik 2026 rekordowo ciepły – rok prawie na pewno przekroczy 1,5°C ocieplenia
KulturaRoxette w 40-lecie debiutu: jak 'Pearls of Passion' zmieniło muzykę pop na zawsze
PolskaŻurek zawiesza zastępczynię prokuratora ds. przestępczości zorganizowanej
