BIZNES

Polski węgiel: Czarne złoto w kryzysie i renesansie – dlaczego kopalnie nagle wydobywają o milion ton więcej

Analiza

Polska gospodarka odzyskała niepodległość 11 listopada 1918 roku i od razu stawiła na węgiel kamienny jako filar rozwoju. To właśnie eksport tego surowca finansował budowę portu w Gdyni i napędzał eksport do krajów skandynawskich oraz bałtyckich. W okresie międzywojennym, w 1926 roku, wydobycie osiągnęło 26,1 mln ton, a eksportował się niemal 12 mln ton. Jednak już w ostatnich miesiącach 2026 roku sytuacja zmieniła się diametralnie. Według danych PGG, największego polskiego producenta węgla energetycznego, zapasy tego surowca na zwałach spadną niemal do zera, a sprzedaż wzrośnie o prawie 3 mln ton w porównaniu do 2025 roku. Jednocześnie, w drugim kwartale 2026 roku JSW sprzedała o 45,8% więcej węgla energetycznego niż rok wcześniej. Przyczyną jest nie tylko wzrost cen gazu, ale przede wszystkim dynamiczne tempo uruchamiania nowych bloków gazowych, które wpłynęło na popyt na alternatywne źródła energii. W tym samym czasie, transformacja energetyczna w Polsce postępuje z rekordowym tempem – fotowoltaika odpowiada już za 67% mocy zainstalowanej w odnawialnych źródłach energii, a farmy wiatrowe osiągnęły prawie 11 GW mocy. Jednak mimo tych zmian, węgiel nadal pozostaje kluczowym paliwem dla polskiej energetyki, choć jego rola jest coraz bardziej niestabilna i zależna od koniunktury rynkowej. W międzyczasie, zatrudnienie w górnictwie spadło z ponad 130 tysięcy pracowników w 1922 roku do zaledwie 62,6 tysiąca w październiku 2026 roku, co świadczy o głębokich przemianach w tej branży.

Kontekst i Tło

Wzrost wydobycia węgla w Polsce w 2026 roku to nie tylko reakcja na krótkoterminowe zmiany cen gazu, ale także sygnał, że transformacja energetyczna nie będzie przebiegać jednolicie. Mimo rekordowego wzrostu odnawialnych źródeł energii, węgiel nadal stanowi kluczowe paliwo dla polskiej energetyki, a jego popyt może się nagle zmieniać w zależności od koniunktury rynkowej. Dla pracowników górnictwa oznacza to niestabilność zatrudnienia, podczas gdy dla gospodarki jest to dowód na to, że węgiel pozostaje strategicznym surowcem, mimo postępującej dekarbonizacji. W dłuższej perspektywie, jednak, trend spadku zużycia węgla pozostaje niezmieniony, co może prowadzić do dalszych zmian w strukturze zatrudnienia i inwestycji w tej branży. Warto również zauważyć, że wzrost wydobycia węgla nie wpływa na ogólny trend wzrostu odnawialnych źródeł energii, które wciąż dynamicznie rozwijają się w Polsce, co może w przyszłości zmniejszyć zależność kraju od węgla.

Komentarz Redakcji

Polska energetyka to dziś nie tylko wiatraki i panele słoneczne, ale także wciąż nieprzewidywalny węgiel, który w zależności od koniunktury może być zarówno zbędny, jak i niezbędny. To dowód, że transformacja nie jest prostą linią, ale chaotycznym tańcem między tradycją a przyszłością. Kopalnie, które jeszcze w grudniu obawiały się nadwyżki, teraz biegają za każdym tonem, podczas gdy inwestycje w OZE rosną jak na drożdżach. Czy to dobry scenariusz? Nie dla klimatu, ale dla polityków, którzy muszą utrzymać równowagę między dziś a jutrem.