BIZNES

15 mln Polaków poniżej minimum socjalnego – ubóstwo w Polsce pomimo wzrostu gospodarki

Analiza

Współczesna Polska, mimo dynamicznego rozwoju gospodarczego i wzrostu PKB, boryka się z jednym z najbardziej złożonych problemów społecznych – ubóstwem masowym. Według najnowszego raportu EAPN Polska (Poverty Watch 2026), opublikowanego z okazji Międzynarodowego Dnia Walki z Ubóstwem, około 15 milionów obywateli żyje poniżej minimum socjalnego, co stanowi 40,3% społeczeństwa. Granica ubóstwa skrajnego, oparta na minimum egzystencji, obejmuje zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb, takich jak żywność, opłaty za mieszkanie czy opieka zdrowotna. Dane Głównego Urzędu Statystycznego potwierdzają, że w 2025 roku ubóstwo skrajne dotknęło 5,3% gospodarstw domowych (około 2 mln osób), podczas gdy ubóstwo ustawowe wzrosło do 8,1% (3,02 mln osób) z powodu podwyżki kryteriów dochodowych pomocy społecznej. Przyczyną tej sytuacji jest przede wszystkim brak dostosowywania progów dochodowych do inflacji – obecne kryteria, weryfikowane co trzy lata, nie nadążają za wzrostem cen. Dodatkowo, zamrożenie zasiłków rodzinnych od lat utrudnia utrzymanie się na minimalnym poziomie dla milionów rodzin. Raport podkreśla również, że pomimo wzrostu gospodarczego, system wsparcia społecznego nie jest w stanie zrównoważyć rosnących kosztów życia, co prowadzi do pogłębiania się nierówności. W kontekście międzynarodowym, Polska plasuje się w grupie krajów, gdzie ubóstwo jest problemem strukturalnym, pomimo względnie wysokiego wzrostu gospodarczego w porównaniu z sąsiadami. Według danych Eurostatu, wskaźnik ubóstwa w Polsce jest wyższy niż w większości państw Unii Europejskiej, co stawia przed władzami wyzwanie stworzenia skutecznej polityki przeciwdziałania ubóstwu, która nie tylko reaguje na bieżące kryzysy, ale również przewiduje długoterminowe rozwiązania.

Kontekst i Tło

Ubóstwo masowe w Polsce, pomimo wzrostu gospodarczego, ma poważne konsekwencje dla społeczeństwa, rynku pracy oraz stabilności społecznej. Według raportu, 15 milionów osób żyjących poniżej minimum socjalnego oznacza, że ponad 40% społeczeństwa nie jest w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb, co prowadzi do pogarszania się zdrowia, wzrostu problemów z dostępem do edukacji oraz obniżenia jakości życia. Długoterminowe skutki obejmują również destabilizację rynku pracy – osoby żyjące w ubóstwie mają ograniczone możliwości rozwoju zawodowego, co utrudnia walczącym z ubóstwem wyjście z tej sytuacji. Ponadto, rosnące nierówności społeczne mogą prowadzić do wzrostu frustracji i niepokojów społecznych, co stanowi zagrożenie dla stabilności politycznej. W kontekście gospodarczym, ubóstwo ogranicza potencjał konsumpcyjny społeczeństwa, co może hamować rozwój niektórych sektorów gospodarki. Raport EAPN Polska wskazuje również na konieczność reformy systemu pomocy społecznej, w tym corocznej waloryzacji kryteriów dochodowych, aby zapobiec dalszemu pogłębianiu się ubóstwa. Bez takich zmian, Polska będzie miała trudności w osiągnięciu celów zrównoważonego rozwoju, w tym redukcji ubóstwa, które są kluczowe dla integracji społecznej i gospodarczej.

Komentarz Redakcji

Absurd sytuacji polega na tym, że Polska rośnie gospodarczym tempem, ale ubóstwo nie tylko nie maleje, ale utrzymuje się na poziomie, który powinien wstrząsnąć każdym politykiem. Zamrożone zasiłki i trzyletnie przerwy między waloryzacjami kryteriów pomocy to nie polityka społeczna, tylko polityka oszczędności na kosztach najbiedniejszych. Czy naprawdę nikt nie widzi, że taka strategia prowadzi do destabilizacji społeczeństwa?