ŚWIAT

Książki Sally Rooney znikają z Wielkiej Brytanii: Cenzura czy konsekwencja polityczna?

Analiza

Wielka Brytania w 2026 roku staje przed kolejnym wyzwaniem związanym z wolnością słowa i polityką kulturalną. Sally Rooney, autorka bestsellerowych powieści *Normalni ludzie* i *Rozmowy z przyjaciółmi*, od dawna otwarcie popiera Palestine Action – organizację, która prowadziła kampanie przeciwko brytyjskim przedsiębiorstwom zbrojeniowym współpracującym z Izraelem. W czerwcu 2025 roku grupa została zdelegalizowana po incydencie w bazie RAF Brize Norton, gdzie jej aktywistów oskarżono o naruszanie bezpieczeństwa narodowego. Decyzja o zakazie spotkała się z krytyką ze strony organizacji obrońców praw człowieka, a sprawa trafiła do Sądu Najwyższego, który ma ją rozpatrzyć. Brytyjski rząd, pod naciskiem lobbingu proizraelskiego i medialnego, zacieśnił przepisy antyterrorystyczne, co wpłynęło na sektor kulturalny. Wydawnictwo Faber, współpracujące z Rooney, ogłosiło wstrzymanie dystrybucji jej książek na terenie Wielkiej Brytanii, argumentując, że obowiązujące regulacje uniemożliwiają legalne przekazywanie pisarce dochodów z tytułów sprzedanych w kraju. Decyzja ta wpisuje się w szerszy trend cenzury i samocenzury w mediach, gdzie artyści i wydawcy obawiają się konsekwencji prawnych za poparcie dla kontrowersyjnych organizacji. Tymczasem w kraju trwa debata nad granicami wolności wypowiedzi, a przypadki zatrzymań za eksponowanie symboli Palestine Action przekraczają trzy tysiące osób, co świadczy o eskalacji politycznej napięcia. Kontekst ten ujawnia, jak głęboko polityka zagraniczna wpływa na kulturę i gospodarkę wewnętrzną, stawiając przed społeczeństwem pytanie o priorytety: bezpieczeństwo czy wolność słowa.

Kontekst i Tło

Decyzja wydawnictwa Faber o wycofaniu książek Sally Rooney z brytyjskich sklepów to nie tylko kwestia biznesowa, ale sygnał dla całego środowiska literackiego. Wstrzymanie dystrybucji jest konsekwencją przepisów antyterrorystycznych, które rozszerzają się na sferę kulturalną, narzucając wydawcom ryzyko prawnych konsekwencji za współpracę z autorami o kontrowersyjnych poglądach. Dla pisarki oznacza to utrudniony dostęp do brytyjskiego rynku, który stanowił znaczący fragment jej dochodów. W dłuższej perspektywie sytuacja ta może przyspieszyć emigrację artystów i twórców do krajów o bardziej liberalnych przepisach, podobnie jak w przypadku innych sektorów, gdzie Wielka Brytania traci atrakcyjność inwestycyjną. Społeczeństwo staje przed dylematem: czy cenzura w imię bezpieczeństwa narodowego jest uzasadniona, czy też prowadzi do marginalizacji głosów dysydentów? Wydarzenie to również podkreśla rosnącą rolę lobbingu politycznego w kształtowaniu polityki kulturalnej, gdzie decyzje podejmowane są pod presją międzynarodowych konfliktów. Rynek książkowy może stać się kolejnym polem bitwy ideologicznej, gdzie komercyjne interesy wydawców zderzają się z politycznymi oczekiwaniami rządu.

Komentarz Redakcji

Absurd sytuacji polega na tym, że nie książki są zagrożeniem, lecz przekonania ich autorki. Wielka Brytania, która przez lata prezentowała się jako bastion wolności słowa, teraz demonstruje, jak łatwo można zredukować kulturę do narzędzia politycznego. Cenzura w imię bezpieczeństwa narodowego to zawsze cenzura – niezależnie od tego, czy ma na celu ochronę przed terroryzmem, czy przed niepokojącymi poglądami. Rozszerzenie przepisów antyterrorystycznych na sferę kulturalną to nie tylko atak na wolność twórczości, ale także sygnał dla innych krajów, że podobne praktyki mogą stać się normą.