WIADOMOŚCI

Revolucja dostępności: jak tłumacze migowi zmieniają sądy i śluby w Polsce i na Ukrainie

Analiza

W ostatnich miesiącach 2026 roku obserwujemy dynamiczny rozwój usług wspierających osoby z niepełnosprawnościami słuchowymi, zwłaszcza w obszarze komunikacji w instytucjach publicznych. W Polsce i na Ukrainie wprowadzono kompleksowe zmiany, które mają na celu usunięcie barier komunikacyjnych w kluczowych momentach życia obywateli – od rejestracji małżeństwa po udział w postępowaniach sądowych. W Polsce Ministerstwo Zdrowia uruchomiło usługę tłumacza języka migowego online, umożliwiając osobom głuchym bezpośredni kontakt z instytucjami państwowymi. Na Ukrainie zaś aplikacja „Dii” rozszerzyła funkcjonalności o możliwość korzystania z tłumacza migowego podczas ślubów online, co stanowi innowacyjne rozwiązanie w kontekście cyfryzacji usług państwowych. W obu krajach zmiany te są częścią szerszych strategii zwiększania dostępności usług publicznych dla osób z niepełnosprawnościami, w tym poprzez cyfryzację procesów i wprowadzanie obowiązkowych przepisów prawnych. W Polsce projekt nowelizacji Prawa o ustroju sądów powszechnych zakłada nie tylko zapewnienie tłumaczy migowych w sądach, ale także elektroniczne listy biegłych sądowych, co ma usprawnić cały proces sądowy. Na Ukrainie zaś zmiany są częścią większej transformacji cyfrowej, gdzie aplikacja „Dii” staje się centralnym narzędziem w dostępie do usług publicznych, w tym do świadczeń rodzinnych czy opłat grzywn. Warto zauważyć, że oba kraje podejmują działania w odpowiedzi na społeczne petycje i wnioski organizacji pozarządowych, takich jak Stowarzyszenie Polski Instytut Praw Głuchych, co podkreśla rosnącą świadomość potrzeb osób z niepełnosprawnościami słuchowymi w społeczeństwie.

Kontekst i Tło

Wprowadzone zmiany w Polsce i na Ukrainie mają dalekosiężne konsekwencje dla społeczeństwa. Po pierwsze, eliminują one dotychczasowe bariery komunikacyjne, które często zniechęcały osoby głuche do korzystania z usług publicznych czy udziału w postępowaniach sądowych. Bezpłatność tych usług oraz ich dostępność online czy w aplikacjach mobilnych znacząco ułatwia życie tym, dla których tradycyjne metody komunikacji były niedostępne. Po drugie, zmiany te stanowią przykład skutecznej współpracy między instytucjami państwowymi a organizacjami pozarządowymi, co może stać się wzorem dla innych krajów w regionie. Ponadto, cyfryzacja tych procesów – jak w przypadku elektronicznych list biegłych sądowych w Polsce czy aplikacji „Dii” na Ukrainie – przyspiesza transformację administracji publicznej w kierunku bardziej efektywnych i dostępnych usług. W dłuższej perspektywie może to również wpłynąć na zmniejszenie dyskryminacji osób z niepełnosprawnościami słuchowymi w sferze publicznej, co jest kwestią zarówno społecznej, jak i prawnej.

Komentarz Redakcji

Wreszcie polskie sądy i urzędy doganiają standardy dostępności, które od lat obowiązują w wielu krajach zachodnich. To nie tylko kwestia sprawiedliwości społecznej, ale także efektywności systemu – gdy każdy obywatel ma równe szanse na obronę swoich praw, całe społeczeństwo zyskuje. Żal tylko, że takie rozwiązania wymagały ciągłego nacisku ze strony organizacji pozarządowych, zamiast być naturalną częścią polityki publicznej od początku.