BIZNES

Kartki na stacjach, ceny paliw spadły po północy – co się zmieniło w CPN 3.0?

Analiza

Od północy z 2 października 2026 roku Polska doświadcza kolejnej, trzeciej już odsłony pakietu Ceny Paliw Niżej (CPN), który wprowadza radykalne zmiany w cenach paliw. Mechanizm ten, uruchomiony w odpowiedzi na rekordowe zyski koncernów paliwowych i rosnącą inflację, polega na tymczasowym obniżeniu akcyzy oraz zmniejszeniu stawki VAT z 23 do 8 procent na benzynę i olej napędowy. Finansowanie tych ulg ma pochodzić z nowego podatku od nadzwyczajnych zysków przedsiębiorstw paliwowych, który weszedł w życie po podpisaniu przez prezydenta ustawy w połowie września. Podatek ten obejmuje 60-procentowy pobór z nadwyżkowych zysków osiąganych od marca 2026 roku, przy czym marża referencyjna oparta jest na historycznych danych z 2025 roku, powiększonych o 20 procent. Wprowadzenie tych zmian wiązało się z chaosem na stacjach – w Warszawie pojawiły się kartki, a sprzedaż paliwa została wstrzymana na krótki czas, co potwierdziły źródła z Money.pl i Warszawy w Pigułce. Decyzja ta jest reakcją na dynamiczne zmiany na rynku paliwowym, gdzie ceny w ostatnich miesiącach wzrastały w tempie przekraczającym oczekiwania rządu. Pakiet CPN 3.0 ma obowiązywać do końca 2026 roku, a jego koszt szacowany jest na około 5 miliardów złotych. Warto zauważyć, że mechanizm ten jest kontrowersyjny – część ekspertów wskazuje na ryzyko nadmiernego obciążenia koncernów, podczas gdy inni podkreślają jego skuteczność w stabilizacji cen dla konsumentów. Kolejne obwieszczenie Ministra Energii, które określi maksymalne ceny paliw na kolejny tydzień, zostanie opublikowane 5 października, co wskazuje na ciągłą dynamikę rynku i potrzebę szybkich reakcji regulacyjnych.

Kontekst i Tło

Wprowadzenie CPN 3.0 przynosi natychmiastową ulgę dla kierowców, którzy od soboty mogą tankować benzynę 95 za maksymalnie 6,73 zł za litr, a diesel za 7,88 zł. To znaczący spadek w porównaniu do cen sprzed kilku miesięcy, kiedy litr benzyny przekraczał często 8 złotych. Dla gospodarki krajowej zmiany te mogą oznaczać zarówno korzyści, jak i ryzyka – z jednej strony obniżenie cen paliw wspiera popyt i stabilizuje wydatki gospodarstw domowych, z drugiej strony koncerny paliwowe mogą zareagować obniżkami inwestycji lub transferem kosztów na inne segmenty rynku. W dłuższej perspektywie pakiet CPN może stać się testem dla nowego modelu opodatkowania nadzwyczajnych zysków, który w przypadku sukcesu może zostać utrwalony po 2026 roku. Jednakże, jak wskazują analitycy, skuteczność tego rozwiązania zależy od równowagi między wsparciem dla konsumentów a zachowaniem konkurencyjności przedsiębiorstw paliwowych na rynku globalnym. Dodatkowo, chaos na stacjach w Warszawie pokazuje, że wprowadzanie takich zmian wymaga lepszej koordynacji i przygotowania infrastrukturalnego, aby uniknąć powtórzenia się sytuacji z kartkami i przerywaniem sprzedaży.

Komentarz Redakcji

Pakiet CPN 3.0 to kolejny dowód na to, że państwo musi działać szybko, by dogonić rynek, który sam sobie ustala ceny. Jednak chaos na stacjach i kartki to nie tylko problem logistyczny, ale sygnał, że system regulacji paliwowych wciąż jest niedopracowany. Jeśli cel jest dobry – tanie paliwo dla konsumentów – to mechanizmy jego realizacji powinny być bardziej przewidywalne i mniej burzliwe. W przeciwnym razie ryzykujemy, że każda zmiana będzie przypominać scenariusz z nocy z 2 na 3 października – chaosem i niepewnością.