BIZNES

SAFE drożej niż planowano: jak słaby złoty i wyższe odsetki obciążają budżet Polski

Analiza

Program SAFE (Support to Mitigate Unemployment Risks in an Emergency) to mechanizm Unii Europejskiej, który pozwala państwom członkowskim na zaciąganie tanich pożyczek w euro, aby zabezpieczyć się przed kryzysem gospodarczym. Polska w ramach tego programu otrzymała łącznie 43,7 miliarda euro, co w teorii miało być korzystnym finansowaniem dla budżetu. Jednakże wartość tej pożyczki w złotych dynamicznie rośnie wraz z osłabieniem kursu polskiej waluty. W momencie podpisywania pierwszych umów w maju br. kurs euro wynosił około 4,21 zł, a obecnie, pod koniec listopada 2026 roku, przekroczył już 4,40 zł za euro. To oznacza, że kwota zobowiązania w złotych wzrosła z około 184 miliardów do ponad 192 miliardów złotych – różnica rzędu 8 miliardów złotych, porównywalna z budżetami dużych miast czy programami osłonowymi. Dodatkowo, oprocentowanie pożyczki wzrosło z 3,17 proc. w 2025 roku do obecnych 3,40 proc., co zwiększa koszty odsetkowe z 38,8 miliarda euro do 41,6 miliarda euro. Mechanizm ten jest uzależniony od koszyka obligacji Komisji Europejskiej, który determinuje koszt finansowania dla kolejnych transz. Warto zauważyć, że mimo rosnących kosztów, SAFE pozostaje korzystniejszą opcją niż emisja długu na rynkach finansowych, gdzie oprocentowanie dla Polski byłoby znacznie wyższe – przykładowo, przy 10-letnich obligacjach w euro rentowność wynosi obecnie 3,74 proc., ale dla Polski koszt wyniósłby 6,18 proc., co przekładałoby się na odsetki rzędu 75,6 miliarda euro. Decyzje o kursie złotego i stabilności finansowej mają kluczowe znaczenie dla budżetu państwa, a ich wpływ jest widoczny w bieżących zobowiązaniach.

Kontekst i Tło

Rosnące koszty pożyczki SAFE to efekt dwóch głównych czynników: osłabienia kursu złotego i wzrostu oprocentowania. Dla budżetu państwa oznacza to dodatkowe obciążenie w wysokości miliardów złotych, które mogą ograniczyć środki przeznaczone na inwestycje publiczne, programy społeczne czy stabilizację gospodarki. Słabszy kurs złotego nie tylko podnosi wartość zobowiązania w złotych, ale także zwiększa ryzyko inflacyjne, co może dodatkowo obciążyć gospodarstwo domowe. Wzrost oprocentowania, choć wynikający z mechanizmów rynkowych, oznacza, że koszty finansowania długu będą rosły w kolejnych latach. Dla rynku finansowego jest to sygnał, że Polska musi skutecznie zarządzać długiem, aby uniknąć nadmiernego obciążenia budżetu. W kontekście polityki gospodarczej, rosnące koszty SAFE mogą stać się argumentem za koniecznością stabilizacji kursu walutowego, choć jak podkreśla prezes NBP Adam Glapiński, Rada Polityki Pieniężnej nie jest zaniepokojona obecnym osłabieniem złotego. Jednakże dla ekonomistów, takich jak Piotr Kuczyński z DI Xelion, brak zabezpieczenia kursu walutowego może okazać się strategicznym błędem, który w przyszłości będzie kosztował państwo jeszcze więcej.

Komentarz Redakcji

Kiedy minister finansów miał szansę zabezpieczyć kurs walutowy, ale nie skorzystał z niej, nie powinien się dziwić, że dziś płaci za to miliardami. SAFE miało być ratunkiem, a okazuje się, że stało się dodatkowym obciążeniem. Czy kolejny raz będziemy czekać na kryzys, żeby zareagować?