BIZNES

UOKiK zmienia zasady w bankach: jakie pieniądze muszą zwrócić klientom?

Analiza

W ostatnich miesiącach Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) prowadził intensywne działania nadzorcze nad procedurami banków w sprawach nieautoryzowanych transakcji płatniczych. Według danych, które zgromadził urząd, instytucje finansowe często odmawiały zwrotu środków klientom, argumentując, że transakcje zostały prawidłowo uwierzytelnione. Jednak Prezes UOKiK Tomasz Chróstny podkreśla, że uwierzytelnienie nie równa się autoryzacji – kluczowe jest, czy klient świadomie i w pełni świadomy zaakceptował operację. W październiku 2026 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wydał przełomowy wyrok w sprawie C-70/25 (Tukowiecka), który potwierdził stanowisko UOKiK: banki nie mogą odmawiać zwrotu pieniędzy w przypadku cyberataków czy phishingu, chyba że istnieją udokumentowane dowody na udział klienta w oszustwie. W związku z tym Prezes UOKiK zobowiązał kolejne cztery banki do zmiany procedur, aby zapobiec masowemu odrzucaniu reklamacji. Wśród najnowszych przypadków, które trafiły pod lupę UOKiK, znalazły się sytuacje, w których banki sugerowały, że klient samodzielnie autoryzował transakcje, pomimo braku jego wiedzy lub świadomej zgody. Dodatkowo, urząd zwraca uwagę na fakt, że banki często przerzucały ciężar dowodu na konsumentów, co jest sprzeczne z obowiązującym prawem. Współczesne zagrożenia cybernetyczne, takie jak phishing czy kradzież danych, wymuszają na instytucjach finansowych większą ostrożność i odpowiedzialność. Według danych CERT Polska, w ostatnich miesiącach rosła liczba ostrzeżeń przed fałszywymi stronami banków, co dodatkowo podkreśla konieczność zmian w procedurach zwrotów środków. Warto również zauważyć, że podobne praktyki nie dotyczyły tylko banków – w ostatnich miesiącach Sąd potwierdził naruszenia w przypadku Biedronki, nakładając na spółkę karę blisko 84 milionów złotych za mylące vouchery. To pokazuje, że problem nieautoryzowanych transakcji i manipulacji konsumentami dotyczy różnych sektorów gospodarki, jednak banki pozostają w centrum uwagi ze względu na bezpośredni wpływ na finanse klientów.

Kontekst i Tło

Decyzje Prezesa UOKiK mają kluczowe znaczenie dla ochrony konsumentów w erze rosnących cyberzagrożeń. Zmiana procedur w bankach oznacza, że klientom będzie łatwiej odzyskać pieniądze w przypadku nieautoryzowanych transakcji, co zwiększa zaufanie do sektora finansowego. Wyrok TSUE dodatkowo wzmocnił stanowisko UOKiK, potwierdzając, że banki nie mogą samodzielnie decydować o winie klienta bez solidnych dowodów. Dla konsumentów oznacza to mniejsze ryzyko utraty oszczędności w wyniku cyberataków, jednak banki będą musiały dostosować swoje systemy, co może wiązać się z dodatkowymi kosztami operacyjnymi. W dłuższej perspektywie, te zmiany mogą również wpłynąć na wzrost świadomości finansowej społeczeństwa, które będzie lepiej informowane o swoich prawach. Warto również zauważyć, że podobne działania UOKiK w innych sektorach, jak w przypadku Biedronki, pokazują, że urząd konsekwentnie monitoruje praktyki biznesowe, które mogą naruszać prawa konsumentów. Dla rynku finansowego zmiany mogą oznaczać większą transparentność i redukcję ryzyka prawnego, jednak wymagają one również dostosowania się do nowych standardów, co może być wyzwaniem dla niektórych instytucji.

Komentarz Redakcji

Banki przez lata udawały, że klient sam jest winien za cyberprzestępstwa, tylko dlatego że wpadł w sidła phishingu. Teraz UOKiK i TSUE jasno mówią: odpowiedzialność leży po stronie instytucji finansowych. To nie tylko sprawiedliwość dla poszkodowanych, ale i sygnał, że sektor bankowy przestaje traktować klientów jak winnych domyślnie. Czas na poważne zmiany – i nadzieja, że tym razem będą trwałe.