ZDROWIE

Rak prostaty u ojca to alarm dla córek – dlaczego PSA nie jest wystarczającym testem

Analiza

Rak prostaty pozostaje jednym z najczęściej diagnozowanych nowotworów złośliwych u mężczyzn, jednak jego mechanizmy dziedziczne i genetyczne często pozostają niedoceniane. Badania z ostatnich lat, w tym te prowadzone przez ekspertów z Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, potwierdzają, że mutacje genetyczne związane z tym nowotworem mogą być dziedziczone nie tylko w linii męskiej, ale także przenoszone na kolejne pokolenia przez kobiety. W 2026 roku, mimo postępu w diagnostyce, wciąż dominuje błędne przekonanie, że poziom PSA (specyficzny dla prostaty antygen) wystarcza do wykluczenia ryzyka choroby. Jednakże, jak podkreśla dr hab. Przemysław Mitura, kierownik Kliniki Urologii i Onkologii Urologicznej, nawet normalny wynik PSA nie daje pełnej gwarancji bezpieczeństwa, zwłaszcza gdy w rodzinie występowały przypadki raka prostaty. Mechanizm ten wynika z faktu, że PSA nie jest markerem wyłącznie nowotworowym – jego podwyższenie może wynikać z różnych przyczyn, w tym z łagodnego przerostu prostaty, zapalenia lub innych schorzeń. Ponadto, nowoczesne badania genetyczne, takie jak testy na mutacje w genach *BRCA1*, *BRCA2* czy *HOXB13*, coraz częściej ujawniają predyspozycje do raka prostaty także u kobiet, które same nie są narażone na chorobę, ale mogą ją przekazać potomstwu. W kontekście jesiennego wzrostu zainteresowania profilaktyką zdrowotną, eksperci podkreślają, że historia choroby ojca powinna skłonić córki do konsultacji z lekarzem genetykiem, aby ocenić własne ryzyko i zaplanować odpowiednie badania wczesnego wykrywania.

Kontekst i Tło

Diagnoza raka prostaty u ojca powinna stać się sygnałem alarmowym dla całej rodziny, w tym dla córek, które często bagatelizują swoje ryzyko genetyczne. Aktualne badania wskazują, że kobiety z rodzinami obciążonymi rakiem prostaty mogą mieć podwyższone ryzyko dziedzicznych mutacji, które zwiększają szanse na zachorowanie na raka piersi, jajnika czy nawet prostaty (w przypadku kobiet z różnicami płciowymi w rozwoju). W 2026 roku, gdy profilaktyka zdrowotna staje się priorytetem, brak świadomości na temat dziedzicznych czynników raka prostaty może prowadzić do opóźnionej diagnostyki u kobiet, które same nie są narażone na badania PSA. Ponadto, rosnąca dostępność testów genetycznych, takich jak sekwencjonowanie całego genomu (WGS), pozwala na identyfikację predyspozycji jeszcze przed wystąpieniem objawów klinicznych. To z kolei wpływa na rynek usług medycznych, gdzie rosną zapotrzebowanie na konsultacje genetyczne i badania przesiewowe, a także na rozwój personalizowanej medycyny, która dostosowuje strategie profilaktyczne do indywidualnego ryzyka pacjenta. W dłuższej perspektywie, edukacja na temat dziedzicznych czynników raka prostaty może zmniejszyć liczbę przypadków nowotworów u kobiet, które do tej pory były pomijane w programach profilaktycznych.

Komentarz Redakcji

Absurd polega na tym, że społeczeństwo traktuje raka prostaty jako problem wyłącznie męski, podczas gdy genetyczne korzenie tej choroby mogą dotyczyć całej rodziny. Kobiety, które dowiadują się o diagnozie ojca, często czują się bezradne, bo nie mają dostępu do odpowiednich badań. To nie tylko lukę w systemie zdrowotnym, ale także okazję do rewizji podejścia do dziedzicznych nowotworów – czas, by genetyka przestała być domeną specjalistów i stała się częścią standardowej wiedzy zdrowotnej.