BIZNES

Rynki surowców w 2026: Jak wojna, El Niño i sztuczna inteligencja wywołały szaleństwo cen

Analiza

W 2026 roku światowe rynki surowców przeżywają najgłębsze zawirowania od ponad dekady, a ich dynamika jest determinowana przez cztery kluczowe czynniki: geopolityczne napięcia na Bliskim Wschodzie, ataki na rosyjską infrastrukturę naftową, rekordowy prąd El Niño oraz wyczerpanie globalnych rezerw strategicznych. Według najnowszego raportu *Commodity Markets Outlook* Banku Światowego, opublikowanego w październiku tego roku pod kierownictwem dr Ayhana Kosego, zbiorczy indeks cen surowców wzrósł o 23%, osiągając drugi najwyższy poziom od 2013 roku. Szczególnie dotkliwe są skutki dla sektora energetycznego – indeks paliwowo-energetycznych podskoczył o 32%, podczas gdy metale i minerały osiągnęły historyczne maksimum. Wojna w Zatoce Perskiej i Morzu Czerwonym sparaliżowała transport morski, a ataki dronów na rosyjskie rafinerie zredukowały zdolności eksportowe Rosji, co dodatkowo podgrzewa ceny. Jednocześnie, najsilniejszy od 1950 roku El Niño wywołuje susze w Azji Południowo-Wschodniej i Ameryce Łacińskiej, niszcząc plony ryżu, oleju palmowego i trzciny cukrowej, podczas gdy wyczerpanie rezerw ropy w OECD – w tym strategicznych zapasów USA – sprawia, że każda iskra na rynku wywołuje lawinowy wzrost notowań. Mechanizm tzw. *connectedness* sprawia, że wzrost cen ropy natychmiast podnosi koszty frachtu, co z kolei winduje ceny zbóż i rud metali, tworząc efekt domina na całym koszyku towarowym. W tym kontekście ropa naftowa, miedź i srebro pełnią rolę kluczowych *pomostów*, transmitujących zmienność na niemal wszystkie rynki surowcowe. Dodatkowo, banki centralne, w tym Rezerwa Federalna USA i Europejski Bank Centralny, zmuszone są do podwyżek stóp procentowych, co umacnia dolara i spowalnia globalny wzrost gospodarczy, stawiając rynki wschodzące przed dylematem: bronić kursu walutowego czy ratować wzrost krajowy. W tym chaosie szczególnie widoczne są absurdy rynkowe – jak kakao, którego ceny w marcu wzrosły o 50% w ciągu miesiąca, osiągając rekordowe 9,21 tys. dolarów za tonę i przewyższając cenę miedzi, podczas gdy słabe zbiory w Afryce Zachodniej i choroby upraw drzew kakaowych pogłębiają deficyt. Analizy Bloomberg Intelligence wskazują, że ceny czekolady mogą wzrosnąć jeszcze bardziej na Wielkanoc 2025 roku, jeśli sytuacja się nie poprawi. Z kolei spekulanci wycofują się z rynku, co sugeruje, że to nabywcy fizyczni napędzają wzrost cen, podczas gdy fundusze hedgingowe stosujące strategie systematyczne notują rekordowe zyski dzięki algorytmicznym przewidywaniom trendów.

Kontekst i Tło

Skutki obecnego kryzysu na rynkach surowców są daleko idące – od podwyżek cen żywności, przez inflacyjne presje na gospodarki, po destabilizację łańcuchów dostaw na całym świecie. Wzrost cen kakao o ponad 220% w ciągu roku to tylko wierzchołek góry lodowej, która może prowadzić do dalszych podwyżek cen produktów spożywczych, takich jak czekolada czy kawa, szczególnie w kontekście zbliżającej się Wielkanocy. Dla banków centralnych wysokie ceny surowców oznacza powrót inflacji, co zmusza je do zaostrzenia polityki monetarnej, co z kolei spowalnia wzrost gospodarczy i umacnia dolara, utrudniając eksport z krajów o słabszych walutach. Fragmentacja handlu międzynarodowego, wynikająca z embarg i zakazów eksportowych, dodatkowo pogłębia chaos, podczas gdy wyczerpanie rezerw strategicznych ropy sprawia, że każdy nowy szok geopolityczny może wywołać kolejną falę wzrostu cen. W tym scenariuszu szczególnie narażone są kraje importujące surowce, które mogą spodziewać się dalszych presji na budżety państwa i koszty życia obywateli. Jednocześnie, rekordowe ceny metali i energii napędzają inwestycje w infrastrukturę centrów danych i sztucznej inteligencji, co może okazać się dwustronnym mieczem – przynosząc krótkoterminowe korzyści dla technologii, ale jednocześnie podnosząc koszty produkcji i ograniczenia dostępności surowców dla innych sektorów gospodarki.

Komentarz Redakcji

Kiedy kakao kosztuje więcej niż miedź, a ceny surowców osiągają poziomy z 2013 roku, trudno mówić o jakiejkolwiek stabilizacji gospodarczej. Bank Światowy nie ma wątpliwości – mamy do czynienia z *szokiem stulecia*, który nie jest efektem przypadku, ale konsekwencją skoordynowanego chaosu geopolitycznego, klimatycznego i technologicznego. Absurd po absurdzie: fundusze hedgingowe zarabiają fortuny na algorytmicznych przewidywaniach, podczas gdy producenci czekolady zmniejszają rozmiary batonów, by zrekompensować podskok cen kakao. To nie jest rynek – to kasyno, w którym jedyni wygrywający to speculanci, a reszta płaci za ich grę.