ZDROWIE

Czas zimowy w 2026: Dlaczego organizm się cieszy, a psychika cierpi

Analiza

Przejście na czas zimowy w październiku 2026 ponownie wywołało debaty na temat wpływu sztucznego przesuwania zegarów na ludzki organizm. Według najnowszych badań, prowadzonych m.in. przez prof. Edytę Reszkę z Uniwersytetu Warszawskiego, czas zimowy jest bliższy naturalnej fizjologii człowieka, jednak jego wprowadzenie wiąże się z istotnymi zakłóceniami w rytmie okołodobowym. Mechanizm ten opiera się na reakcji organizmu na światło słoneczne, które reguluje wydzielanie melatoniny i kortyzolu. Nagłe zmiany w ekspozycji na światło, nawet bez podróży, wywołują efekt podobny do jet lagu, prowadząc do zaburzeń snu, chronicznego zmęczenia i podwyższonego stresu oksydacyjnego. Badania z 2019 roku, opublikowane przez Międzynarodową Agencję Badań nad Rakiem (IARC), potwierdziły, że praca zmianowa i sztuczne naruszanie rytmu dobowego może być czynnikiem rakotwórczym, wpływając na geny odpowiedzialne za naprawę DNA. Ponadto, układ krążenia reaguje na te zaburzenia wzrostem poziomu kortyzolu i stanów zapalnych, co zwiększa ryzyko nadciśnienia i miażdżycy. Wśród społeczeństwa obserwuje się również rosnącą świadomość psychicznych konsekwencji rozregulowanego zegara biologicznego, w tym większe ryzyko wystąpienia depresji i kryzysów nastroju, szczególnie w grupie nastolatków, których mózg jest szczególnie wrażliwy na zmiany hormonalne. Pomimo tego, że część populacji preferuje czas letni z powodu wydłużonych wieczorów, eksperci podkreślają, że długotrwałe unikanie naturalnego rytmu dobowego może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, zarówno fizycznych, jak i psychicznych.

Kontekst i Tło

Przejście na czas zimowy w 2026 roku staje się przedmiotem kontrowersji, ponieważ choć organizm ludzki wydaje się lepiej dopasowany do tego rozwiązania, psychika i zdrowie publiczne ponoszą wyraźne koszty. Zaburzenia rytmu okołodobowego, wywołane sztucznym przesunięciem czasu, prowadzą do długoterminowych konsekwencji, takich jak podwyższone ryzyko chorób nowotworowych, zaburzeń układu krążenia oraz problemów psychicznych, w tym depresji. Badania wskazują, że nawet krótkoterminowe zakłócenia mogą mieć trwałe skutki, zwłaszcza w przypadku osób pracujących w systemie zmianowym lub mających problemy ze snem. W społeczeństwie rosną też głosy krytyczne wobec samej koncepcji zmiany czasu, zwłaszcza że badania z 2025 roku wykazały, że Polacy preferują czas letni z powodu wydłużonych wieczorów, co może świadczyć o nieadekwatności obecnego systemu do potrzeb współczesnego życia. W dłuższej perspektywie, jeśli trend ten się utrzyma, może to prowadzić do rewizji europejskich przepisów dotyczących czasu letniego i zimowego, z uwzględnieniem zarówno aspektów biologicznych, jak i społeczno-ekonomicznych.

Komentarz Redakcji

Absurd polega na tym, że mimo że nauka od lat ostrzega przed szkodliwymi skutkami sztucznego przesuwania czasu, społeczeństwo i politycy nadal traktują to jako kwestię wygodną, a nie zdrowotną. Czas zimowy może być optymalny dla biologii, ale jego wprowadzenie staje się coraz bardziej anachronicznym kompromisem, który kosztem psychiki i zdrowia publicznego próbuje zbalansować potrzeby ekonomiczne i społeczne. Trzeba już poważnie rozważyć, czy nie czas na całkowitą rezygnację z tego systemu.