ŚWIAT

Norwegia i Finlandia w Kremlu: Jak rozmowa z Putinem rozłamała Europę

Analiza

W połowie października 2026 roku premier Norwegii Jonas Gahr Store i prezydent Finlandii Aleksander Stubb podjęli nieoczekiwaną inicjatywę – bezpośredni kontakt telefoniczny z Władimirem Putinem. Decyzja ta, zaplanowana jako gest dyplomatycznej aktywności w sprawie wojny na Ukrainie, szybko przerodziła się w jeden z najbardziej kontrowersyjnych epizodów europejskiej polityki zagranicznej od czasu pełnoskalowej inwazji Rosji. Rozmowa, która miała trwać 30 minut, rozciągnęła się do 90 minut i obnażyła głębokie podziały w UE, zarówno w kwestii sposobu prowadzenia dialogu z Moskwą, jak i roli Ameryki w negocjacjach pokojowych. Podczas gdy Store i Stubb argumentowali, że Europa nie może pozostawić zadania zakończenia konfliktu wyłącznie Waszyngtonowi, ich inicjatywa spotkała się z ostrym sprzeciwem sojuszników, w tym premier Danii Mette Frederiksen, która zarzuciła brak konsultacji. Sam przebieg rozmowy – według części źródeł skupiony na historycznym wykładzie Putina o Słowianach – dodatkowo podważył jej wartość strategiczną. Tymczasem w Abu Zabi trwają równoległe rozmowy między Rosją a Ukrainą przy udziale wysłanników amerykańskich, co jeszcze bardziej podkreśla rozbieżności w europejskim podejściu do negocjacji. Kontrowersje te nabrały szczególnego znaczenia w kontekście nadchodzącego szczytu UE w Dublinie, gdzie przywódcy będą musieli zmierzyć się z pytaniem, czy Europa powinna samodzielnie angażować się w dialog z Kremlem, czy też pozostawić tę rolę Ameryce. Debata ta nie dotyczy już tylko taktyki dyplomatycznej, ale również wiarygodności samej Unii jako akatora międzynarodowego. Decyzja o bezpośrednim kontakcie z Putinem wynikała z przekonania Store’a i Stubba, że Europa musi odgrywać aktywną rolę w procesie pokojowym, a nie pozostawać biernym obserwatorem. Ich argumentacja opierała się na założeniu, że brak dialogu z Moskwą nie przyspieszy zakończenia wojny, lecz wręcz przeciwnie – może prowadzić do eskalacji. Jednakże sama metoda – nieformalna rozmowa telefoniczna bez wcześniejszych konsultacji z partnerami sojuszniczymi – stała się przedmiotem krytyki. W szczególności podkreślano, że inicjatywa ta nie została skoordynowana z krajami Europy Środkowo-Wschodniej, które odczuwają bezpośrednie zagrożenie ze strony Rosji i są sceptycznie nastawione do jakiejkolwiek formy dialogu z Kremlem. Dodatkowo, przebieg rozmowy – według relacji opublikowanych przez Financial Times – pokazał, że Putin skupił się na narracji historycznej, a nie na konkretnych propozycjach deeskalacji. To zjawisko nie jest nowe: rosyjski przywódca często wykorzystuje rozmowy dyplomatyczne do propagowania swojej wersji historii, co ma na celu uzasadnienie agresji i zminimalizowanie odpowiedzialności za konflikt. W tym kontekście rozmowa Store’a i Stubba stała się przykładem, jak trudno jest Europie wywalczyć sobie realną rolę w negocjacjach, gdy jej własne struktury są podzielone, a partnerzy sojuszniccy mają odmienne priorytety.

Kontekst i Tło

Rozmowa norweskiego i fińskiego lidera z Putinem miała daleko idące konsekwencje, które wykraczają poza samą sferę dyplomacji. Po pierwsze, ujawniła głębokie podziały w Europie dotyczące sposobu postępowania z Rosją. Podczas gdy kraje skandynawskie i część państw zachodnich UE argumentują za dialogiem jako jedynym sposobem na zakończenie wojny, kraje Europy Środkowo-Wschodniej, takie jak Estonia czy Polska, stanowczo sprzeciwiają się takiemu podejściu, uważając je za nagradzanie agresora. Po drugie, inicjatywa Store’a i Stubba pokazała, że Europa nie jest zjednoczona w kwestii reprezentowania swoich interesów na arenie międzynarodowej. Brak konsultacji z partnerami sojuszniczymi oraz samodzielne podejmowanie kontaktu z Kremlem osłabiły pozycję UE jako spójnego podmiotu negocjacyjnego. Po trzecie, rozmowa ta nie przyniosła żadnych konkretnych efektów w kwestii deeskalacji czy zawieszenia broni, co dodatkowo zdemoralizowało sojuszników Ukrainy. Wreszcie, fakt, że jedynym głosem docierającym do Moskwy pozostaje Waszyngton, może w dłuższej perspektywie osłabić wpływ Europy na kształtowanie porozumienia pokojowego, które będzie miało bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo kontynentu. Wszystko to wskazuje na to, że Europa musi pilnie pracować nad zjednoczeniem swojego stanowiska, jeśli chce odgrywać znaczącą rolę w przyszłych negocjacjach.

Komentarz Redakcji

Kiedy liderzy skandynawscy decydują się na rozmowę z Putinem bez konsultacji z sojusznikami, nie tylko ryzykują osłabienie własnej pozycji, ale przede wszystkim udowadniają, że Europa nie jest w stanie działać spójnie. To nie dialog, tylko teatr dyplomatyczny, w którym jedynym zwycięzcą jest Kreml – który wykorzystuje każdą okazję do propagowania swojej narracji, a jednocześnie kontynuuje zbombardowanie ukraińskich miast. Europa musi zrozumieć, że podziały wewnętrzne są bronią w rękach przeciwnika.