ŚWIAT

Armenia odchodzi od Rosji: dlaczego Erywań rezygnuje z OUBZ i zmierza do UE

Analiza

Armenia, tradycyjny sojusznik Rosji w regionie, dokonuje radykalnego zwrotu w polityce zagranicznej, odchodząc od bloku rosyjskiego i kierując się w stronę integracji z Unią Europejską. Decyzja premiera Nikolasa Pasziniana o rezygnacji z udziału w szczytach Organizacji Układu o Bezpieczeństwie Zbiorowym (OUBZ), zaplanowanym na 11 listopada w Moskwie, jest sygnałem jasnym i jednoznacznym. OUBZ, często porównywany do rosyjskiego odpowiednika NATO, skupia Rosję, Białoruś, Kazachstan, Tadżykistan, Kirgistan i Armenię – choć ta ostatnia zawiesiła swoją działalność w organizacji od lutego 2024 roku. Przyczyny tego zwrotu sięgają konfliktu z Azerbejdżanem w latach 2021–2022, kiedy Armenia nie otrzymała oczekiwanej pomocy od OUBZ, co umocniło przekonanie Erywania o konieczności poszukiwania alternatywnych sojuszników. Dodatkowo, Armenia odrzuca obecnie Rosję jako strategicznego partnera, kwestionując nawet potrzebę rosyjskiej bazy wojskowej w Giumri. W tym samym czasie, Rosja reaguje na proeuropejskie ambicje Armenii, choć dotychczas ogranicza się do ekonomicznych represalii, takich jak zmniejszenie importu ormiańskich towarów. Tło sytuacyjne uzupełniają ostatnie wydarzenia geopolityczne, w tym rosnące napięcia w regionie Bliskiego Wschodu, gdzie Iran i jego sojusznicy stają się kluczowymi graczami, a Rosja i Chiny aktywnie wykorzystują te zmiany w swojej strategii globalnej. W tym kontekście, decyzja Armenii o uczestnictwie w konferencji klimatycznej COP31 w Turcji zamiast szczytu OUBZ w Moskwie podkreśla priorytety Erywania – bezpieczeństwo energetyczne, klimatyczne i integrację z Zachodem, a nie sojusz z Rosją, która coraz bardziej postrzegana jest jako czynnik destabilizujący w regionie.

Kontekst i Tło

Decyzja Armenii o odwołaniu wizyty w Moskwie i skupieniu się na dialogu z Unią Europejską ma daleko idące konsekwencje geopolityczne. Po pierwsze, osłabia pozycję Rosji w regionie, która traci kolejnego sojusznika w Kaukauzie, co może wpłynąć na stabilność całego bloku OUBZ. Po drugie, sygnalizuje, że kraje postradzieckie coraz bardziej poszukują alternatywnych partnerów, zwłaszcza w obliczu rosnących ambicji integracyjnych z UE. Rosja, która dotychczas reagowała na zmiany w Armenii głównie ekonomicznymi represaliami, może w przyszłości podjąć bardziej agresywne kroki, zwłaszcza że jej strategia w regionie opiera się na utrzymaniu wpływów za wszelką cenę. Dla Armenii, decyzja o złożeniu wniosku o członkostwo w UE w 2027 lub 2028 roku oznacza zarówno szansę na modernizację gospodarki, jak i ryzyko pogorszenia relacji z Rosją, która może postrzegać tę decyzję jako zdradę sojuszu. W kontekście obecnych napięć na Bliskim Wschodzie, gdzie Iran i jego sojusznicy stają się coraz bardziej aktywni, Armenia musi również liczyć się z rosnącym zagrożeniem ze strony Azerbejdżanu, który może czuć się osaczony przez prozachodnie ambicje Erywania.

Komentarz Redakcji

Rosja, która przez dekady traktowała Armenię jako swoisty most do wpływów w Kaukauzie, teraz musi stawić czoła faktowi, że jej sojusznicy coraz chętniej się od niej odcinają. Paszinian nie tylko rezygnuje z udziału w rosyjskich forach, ale otwarcie deklaruje, że Armenia nie chce być częścią bloku, który nie potrafił jej obronić w kryzysie. To nie tylko klęska dyplomacji rosyjskiej, ale także sygnał dla innych krajów postradzieckich, że sojusz z Moskwą nie gwarantuje bezpieczeństwa.