ZDROWIE

Nowy program NFZ: niskodawkowa tomografia dla ryzyka raka płuca

Analiza

W 2023 roku w Polsce odnotowano 21 045 nowych zachorowań na raka płuca i 22 155 zgonów, co czyni go najczęstszą przyczyną śmierci wśród nowotworów. Narodowy Fundusz Zdrowia uruchomił program profilaktyki, który od kilku dni umożliwia kwalifikację do niskodawkowej tomografii komputerowej (LDCT) osób z podwyższonym ryzykiem. Kluczowe kryteria to wiek 55‑74 lata oraz historia palenia co najmniej 20 paczkolat, przy czym do grupy włączono także osoby od 50. roku życia z dodatkowymi czynnikami ryzyka, takimi jak POChP, ekspozycja na azbest, krzemionkę, spaliny diesla, radon czy rodzinna historia nowotworu. Nowe zasady badań podkreślają, że wiek sam w sobie nie wystarczy – liczy się indywidualne ryzyko, co potwierdzają najnowsze badania publikowane w Medonet i Zdrowie Wprost. W Łodzi Szpital Kopernika rozpoczął rekrutację pacjentów do badania klinicznego, co świadczy o rosnącym zainteresowaniu praktycznym wdrożeniem LDCT. Ekspert dr Robert Mordaka podkreśla, że nowoczesna profilaktyka wymaga precyzyjnego dopasowania badania do pacjenta, a nie masowego podejścia.

Kontekst i Tło

Program NFZ może znacząco zwiększyć liczbę wczesnych wykryć raka płuca, co przełoży się na wyższe szanse przeżycia i niższe koszty leczenia w długim okresie. Dzięki uwzględnieniu historii palenia i innych czynników ryzyka, screening stanie się bardziej efektywny i sprawiedliwy, ograniczając niepotrzebne badania u osób o niskim ryzyku. Wprowadzenie LDCT ogranicza dawkę promieniowania, co zwiększa akceptację pacjentów i lekarzy. Rozpoczęcie rekrutacji w Łodzi może stać się modelem dla innych ośrodków, przyspieszając krajową skalę programu. W perspektywie kilku lat można spodziewać się spadku wskaźników śmiertelności oraz wzmocnienia świadomości profilaktycznej w społeczeństwie.

Komentarz Redakcji

Nowe kryteria to krok w stronę precyzyjnej medycyny, ale ich skuteczność zależy od realnej dostępności badań i edukacji pacjentów. Bez szerokiej kampanii informacyjnej ryzyko pozostanie nierównomiernie rozłożone.