KULTURA

Laureat Goncourta przyznaje się do trzykrotnego użycia AI w powieści

Analiza

W środę, dzień po otrzymaniu Nagrody Goncourtów za powieść „L'Inconnue du quai de Javel”, francuski pisarz Philippe Jaenada pojawił się w programie radiowym France Inter. Autor przyznał, że podczas pracy nad książką trzy razy korzystał ze sztucznej inteligencji, głównie do przygotowania dokumentacji technicznej. Jaenada podkreślił, że AI nie może być ignorowana i należy ją „oswoić”, ale nie pozwolić, by zastąpiła twórcę. Jedno z wygenerowanych przez AI zdań zostało celowo wprowadzone do powieści, aby „bawić się z czytelnikiem”, a jurorzy Goncourta znają jego treść. Trzeci raz AI została użyta, by „zadrwić” z ChatGPT, który według pisarza udziela absurdalnych odpowiedzi na pytania techniczne. Powieść jest literackim śledztwem dotyczącym śmierci modelki Louise Cansot, łącząc klasyczną narrację z nowoczesnymi narzędziami. W tym samym okresie w Francji wywołała kontrowersję sprawa kanadyjsko-haitańskiego autora Thelysona Oreliena, którego książka została wycofana z konkursu po oskarżeniach o prawie całkowite napisanie jej przez AI.

Kontekst i Tło

Publiczne przyznanie się Jaenady do wykorzystania sztucznej inteligencji w procesie twórczym podkreśla rosnącą rolę AI w literaturze i wywołuje debatę o granicach autentyczności dzieła. Jego świadome wprowadzenie AI‑generowanego zdania jako elementu gry z czytelnikiem może stać się precedensem dla innych twórców, którzy będą eksperymentować z podobnymi technikami. Jednocześnie wypowiedź podkreśla potrzebę krytycznego podejścia do narzędzi cyfrowych – nie zastępować, a wspierać ludzką kreatywność. Kontrowersje wokół Oreliena pokazują, że środowisko literackie jest coraz bardziej wrażliwe na stopień automatyzacji tekstu, co może prowadzić do nowych regulacji konkursowych. W perspektywie rynkowej, otwarte przyznanie się do użycia AI może wpłynąć na postrzeganie wartości książek tworzonych przy jej wsparciu, zarówno wśród czytelników, jak i wydawców.

Komentarz Redakcji

Kiedy laureat Goncourta otwarcie przyznaje się do „zabawy” z AI, literacki świat musi wybrać między nowoczesnym eksperymentem a zachowaniem tradycyjnej autentyczności.