ŚWIAT

Armenia w UE? Paszynian przygotowuje wniosek – Moskwa grozi odcięciem energii

Analiza

Armenia, kraj o strategicznym położeniu na styku Europy i Azji, staje przed historycznym wyborem: formalne ubieganie się o członkostwo w Unii Europejskiej. Premier Nikol Paszynian, który w sierpniu 2026 roku ogłosił zamiar złożenia wniosku w najbliższej przyszłości, podkreśla, że proces ten ma być odpowiedzią na rosnące oczekiwania społeczeństwa ormiańskiego wobec alternatyw dla dotychczasowej zależności geopolitycznej. Dialog z Komisją Europejską skupia się obecnie na liberalizacji wizowej, której zakończenie planowane jest na 2029 rok – kluczowy krok w kierunku spełnienia kryteriów członkostwa. Jednak decyzja ta wiąże się z ryzykiem, zwłaszcza że Rosja, dotychczasowy sojusznik Armenii, już teraz grozi konsekwencjami, w tym odcięciem dostaw energii, co w kontekście zależności gospodarczej kraju od rosyjskiego gazu i prądu stanowi poważne zagrożenie. Inspiracją dla Erywania jest sukces Gruzji, która od 2014 roku prowadzi negocjacje z UE, co wzmocniło jej europejskie perspektywy i wpłynęło na postrzeganie przez obywateli możliwości integracji. W tle tych działań widoczne są także napięcia wewnętrzne – w Czechach trwa dyskusja nad odebraniem orderu prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu, co pokazuje, jak polityka europejska wpływa na relacje między państwami, nawet tymi już należącymi do Unii. Armenia, która po rewolucji z 2018 roku odsunęła od władzy prorosyjskich polityków, postrzega członkostwo w UE jako gwarant ochrony demokracji i suwerenności, jednak droga do Brukseli jest pełna wyzwań, zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych.

Kontekst i Tło

Decyzja Armenii o ubieganiu się o członkostwo w UE może przyspieszyć proces transformacji regionu Kaukazu Południowego, jednak wiąże się z ryzykiem destabilizacji gospodarczej i politycznej. Moskwa, która dotychczas kontrolowała wpływy w Armenii, może odpowiedzieć na ten krok eskalacją presji, co w skrajnych przypadkach grozi kryzysem energetycznym. Dla Unii Europejskiej byłoby to kolejny test jej determinacji w rozszerzaniu na wschód, zwłaszcza w kontekście wojny w Ukrainie i rosnących oczekiwań państw partnerskich. Społeczeństwo ormiańskie, które od lat domaga się zmian, może odczuć korzyści z europejskiej perspektywy, jednak proces ten wymaga głębokich reform, w tym w sferze prawnej, gospodarczej i antykorupcyjnej. W dłuższej perspektywie sukces Armenii mógłby zainspirować inne kraje regionu, takie jak Azerbejdżan czy Mołdawia, do podjęcia podobnych kroków, jednak bez jasnej strategii UE ryzyko niepowodzenia jest wysokie. Dodatkowo, rosnące napięcia w samej Unii, widoczne np. w debacie o orderach dla ukraińskich liderów, mogą osłabić spójność polityki rozszerzenia.

Komentarz Redakcji

Armenia stoi przed dylematem, który wielu krajów postkolonialnych zna z bliska: czy ryzyko utraty dotychczasowych korzyści zależności jest mniejsze niż niepewność przyszłości bez europejskich gwarancji? Paszynian gra na czasie, ale jego ruch to nie tylko kwestia ideologii, ale przede wszystkim kalkulacji. Moskwa już pokazała, że nie zamierza rezygnować z wpływów bez walki – a w grze pozostaje energia, która w regionie jest bronią masowego rażenia. UE zaś, zajęta własnymi sporami, może okazać się zbyt powolna, by wesprzeć kolejnego kandydata.