MOTO

CPN 2.0? Rząd w zawieszeniu nad obniżką VAT na paliwa – rekordowe ceny i kryzys zaufania

Analiza

Program Ceny Paliwa Niżej (CPN), wprowadzony w 2022 roku jako czasowe rozwiązanie na tle wojennej inflacji i kryzysu energetycznego, stał się jednym z najbardziej kontrowersyjnych instrumentów polityki gospodarczej ostatnich lat. Jego mechanizm opierał się na obniżce VAT na paliwa do poziomu 5%, co pozwoliło na tymczasowe złagodzenie presji cenowej dla kierowców. Poprzednia edycja programu pochłonęła ponad 4,7 miliarda złotych budżetu państwa, co w połączeniu z rosnącymi kosztami logistycznymi i społecznymi stało się przedmiotem ostrych dyskusji. Obecnie, w warunkach rekordowych cen paliw – diesel osiągnął 8,22 zł za litr, a benzyna 95 średnio 7,XX zł – rząd ponownie rozważa przywrócenie CPN, tym razem na dwa ostatnie tygodnie wakacji. Decyzja ta wpisuje się w szerszy kontekst niepowodzeń rządu w walce z drożyzną, potwierdzony przez sondaż RMF, gdzie 59% ankietowanych uznaje działania władz za nieskuteczne. W tle pojawiają się również zmiany w rejestracji pojazdów i nowelizacje umów leasingowych, które od 2027 roku będą poddawane ścisłej kontroli, co może dodatkowo obciążyć portfele kierowców. Tymczasem, pomimo obietnic obniżenia cen paliw, rząd zmienia zdanie, powołując się na brak perspektyw na uspokojenie rynków światowych, co wskazuje na głęboki kryzys zaufania do strategii energetycznej kraju.

Kontekst i Tło

Przywrócenie programu CPN, nawet w skróconej formie, oznaczałoby dla społeczeństwa chwilową ulgę finansową, ale również pogłębiłoby zależność od instrumentów krótkoterminowych, które nie rozwiązują podstawowych problemów strukturalnych. Rekordowe ceny paliw, przekraczające historyczne rekordy z 2022 roku, są efektem zarówno czynników globalnych – takich jak napięcia geopolityczne i ograniczenia w dostawach – jak i lokalnych, związanych z brakiem strategii długoterminowej w zakresie energetyki. Dla rynku motoryzacyjnego oznacza to dalsze obciążenie kosztami dla konsumentów, co może przyspieszyć trend zmiany preferencji na rzecz pojazdów elektrycznych, jednak brak infrastruktury ładowania i wysokie ceny aut uniemożliwiają masową migrację. W dłuższej perspektywie, brak zdecydowanych działań w zakresie dywersyfikacji źródeł energii i redukcji podatków obciążających paliwa może prowadzić do dalszego pogorszenia sytuacji ekonomicznej dla klasy średniej, która najbardziej czuje wzrost cen paliw. Dodatkowo, rosnące kary i kontrole umów leasingowych od 2027 roku mogą dodatkowo ograniczyć mobilność obywateli, tworząc efekt domina negatywnych zjawisk gospodarczych i społecznych.

Komentarz Redakcji

Rząd gra w ruski ruletkę z budżetem, obniżając VAT na paliwa w momencie, gdy ceny już same się rozjechały. To nie rozwiązanie, tylko łatka na ranę, która krwawi od lat. Jeśli CPN wróci, to tylko dlatego, że brak wizji długoterminowej – a Polacy płacą za tę niepewność. Rekordowe ceny to nie tylko problem ekonomiczny, to sygnał, że polityka energetyczna kraju jest w stanie zawieszenia.