ZDROWIE

Kleszcze 2026: Nie tylko borelioza – jakie choroby przenoszą i jak się chronić

Analiza

Lato 2026 przynosi rekordowe zachorowania na choroby przenoszone przez kleszcze, zwłaszcza w regionach o ciepłym klimacie, gdzie sezon aktywności tych pajęczaków się wydłuża. Według danych z Wielkopolski, gdzie odnotowano ostatnio najwyższe wskaźniki zakażeń boreliozą, eksperci alarmują, że kleszcze nie są już problemem wyłącznie lasów, ale także miejskich terenów zielonych, parków i przydomowych ogrodów. Ciepła zima sprzed dwóch lat oraz niezwykle ciepłe wiosny i lata w ostatnich latach stworzyły idealne warunki dla rozprzestrzeniania się kleszczy, które aktywizują się już od lutego, a nie od kwietnia, jak to było jeszcze kilka lat temu. Kleszcz pospolity *Ixodes ricinus*, główny nosiciel chorób, przechodzi trzy etapy rozwoju – larwę, nimfę i postać dorosłą – i każdy z nich może być zaraźliwy. Mechanizm zakażenia polega na tym, że podczas żerowania na żywicielu kleszcz wstrzykuje ślinę zawierającą patogeny, które mogą przeniknąć do organizmu człowieka. Według najnowszych badań, tylko około 10-15% kleszczy jest nosicielami boreliozy, ale ryzyko zakażenia innymi chorobami, takimi jak kleszczowe zapalenie mózgu (TBE), babeszjoza czy anaplazmoza, jest często niedoceniane. Błędne praktyki, takie jak wykręcanie kleszcza czy smarowanie go masłem, mogą zwiększać ryzyko zakażenia, dlatego eksperci zalecają używanie specjalnych pęset do usuwania kleszczy, które minimalizują ryzyko uszkodzenia ciała pajęczaka i uwolnienia patogenów do krwi żywiciela. W ostatnich miesiącach obserwuje się również wzrost liczby przypadków zakażeń wirusem kleszczowego zapalenia mózgu, szczególnie w rejonach, gdzie nie prowadzi się regularnych szczepień ochronnych. Według danych z Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi, w 2025 roku odnotowano o 30% więcej przypadków TBE niż w poprzednich latach, co wiąże się z migracją kleszczy do nowych obszarów, gdzie wcześniej nie występowały.

Kontekst i Tło

Rekordowa aktywność kleszczy w 2026 roku stawia przed społeczeństwem poważne wyzwania zdrowotne i ekonomiczne. Choroby przenoszone przez te pajęczaki, choć często bagatelizowane, mogą prowadzić do długotrwałych powikłań, takich jak przewlekła borelioza, uszkodzenia układu nerwowego czy problemy z układem krążenia. Wzrost liczby zakażeń kleszczowym zapaleniem mózgu wymusza konieczność rozszerzenia programów szczepień ochronnych, co generuje dodatkowe koszty dla systemu zdrowia publicznego. Ponadto, rosnąca świadomość zagrożenia sprawia, że rynek produktów ochronnych, takich jak repelenty, ubrania antykleszczowe czy szczepionki, dynamicznie się rozwija. Według raportów branżowych, sektor ochrony przed kleszczami w 2026 roku przekroczył wartość 500 milionów złotych, co świadczy o rosnącym zainteresowaniu konsumentów. Długofalowo, zmiany klimatyczne mogą jeszcze bardziej zaostrzyć problem, powodując przesunięcie sezonów aktywności kleszczy i rozprzestrzenianie się nowych gatunków w Polsce. Dla osób spędzających czas na łonie natury, a także mieszkańców miast z zielonymi terenami, kwestia ochrony przed kleszczami staje się priorytetem, wymagającym zarówno edukacji, jak i dostępu do skutecznych metod prewencyjnych.

Komentarz Redakcji

Absurd sytuacji polega na tym, że mimo powszechnej świadomości zagrożenia boreliozą, większość ludzi nie zdaje sobie sprawy, że kleszcz może przenosić aż sześć różnych chorób. Ciepłe zimy i przedłużający się sezon aktywności tych pajęczaków to nie tylko problem medyczny, ale także sygnał, że zmiany klimatyczne naprawdę się przyspieszają. System zdrowia publicznego musi się dostosować, zanim kolejne lato przyniesie jeszcze większą falę zakażeń.