ŚWIAT

Farhadi uderza w Hollywood: Amerykański egoizm w kinie i więzieniach jako realna twarz USA

Analiza

Asghar Farhadi, irański reżyser i laureat Oscara za film *Rozstanie* z 2011 roku, stał się w ostatnich dniach głosem krytyki wobec narracyjnych schematów Hollywood, które dominują w globalnej kinematografii od dekad. Jego ostatnie wystąpienie podczas spotkania z mediami w Stanach Zjednoczonych wywołało szerokie echa, zwłaszcza w kontekście aktualnych dyskusji o reprezentacji innych kultur w amerykańskim kinie. Farhadi, znany z filmów takich jak *Operacja Argo* (2012) czy *Bohater* (2024), skupia się na relacjach międzyludzkich i społecznych, często ukazując mechanizmy władzy, stereotypów oraz medialnej manipulacji. Jego krytyka dotyczy nie tylko fabularnych konstruktów, ale także realiów społecznych, które Hollywood często pomija lub deformuje. W 2026 roku, kiedy globalne narracje kulturowe są pod presją rewizjonizmu i dekolonizacji dyskursu, wypowiedzi Farhadiego nabierają szczególnego znaczenia. Reżyser podkreśla, że kino powinno być narzędziem empatycznym, a nie instrumentem potwierdzającym hegemonię zachodnią. Jego własne filmy, takie jak *Historie równoległe* (2025), przeniesione z USA do Francji ze względu na „bardziej europejski DNA”, ilustrują te założenia. W tle jego krytyki leży także rosnąca świadomość globalnych widzów, którzy coraz częściej oczekują autentycznych, nieuproszczonych opowieści o innych kulturach, a nie stereotypowych scenariuszy ratowania świata przez białego bohatera z Zachodu. Aktualne trendy w kinie, takie jak wzrost popularności filmów z krajów Globalnego Południa czy debaty o *woke cinema*, potwierdzają, że Farhadi nie jest głosem wyjątkowym, ale reprezentuje coraz bardziej dominantny nurt w sztuce filmowej.

Kontekst i Tło

Krytyka Farhadiego uderza w serce amerykańskiego kompleksu mesjańskiego, który Hollywood eksportuje na ekrany świata od lat 50. XX wieku. Jego słowa mają szczególne znaczenie w 2026 roku, kiedy to globalne media i platformy strumieniowe stają się coraz bardziej świadome własnej roli w kształtowaniu postrzegania innych kultur. Farhadi nie tylko demaskuje fabularne schematy, ale także wskazuje na realne konsekwencje takiego podejścia – od utrwalania stereotypów po ignorowanie lokalnych narratywnych tradycji. Jego argumentacja o więzieniach w San Francisco jako „ukrytej Ameryce” wpisuje się w szerszy trend krytyki społecznej, która w ostatnich latach zyskała na sile dzięki ruchom takim jak Black Lives Matter czy globalnym dyskusjom o rasizmie systemowym. Dla przemysłu filmowego wypowiedzi reżysera mogą oznaczać konieczność rewizji scenariuszy i poszukiwania nowych, bardziej zrównoważonych narratywnych modeli. W dłuższej perspektywie może to prowadzić do zmiany paradygmatu w kinie – od opowieści o ratowaniu świata przez Zachód do opowieści o wzajemnym zrozumieniu i współistnieniu. Farhadi udowadnia, że kino może być zarówno sztuką, jak i narzędziem społecznej transformacji, jeśli tylko twórcy zdecydują się na empatyczny dialog z widzem, a nie na manipulację jego wyobraźnią.

Komentarz Redakcji

Farhadi nie tylko uderza w Hollywood, ale w cały system narracyjny, który przez dekady traktował resztę świata jako plan B dla amerykańskich bohaterów. Jego słowa są jak cios w lustro – pokazują, że kino, które ma pretensje do globalnej dominacji, często jest tylko refleksem własnego egoizmu. Że można kręcić filmy o więzieniach w USA i nie zauważyć, jak bardzo te same mechanizmy działają w fabułach o innych krajach. To nie tylko krytyka sztuki, ale diagnostyka globalnej asymetrii mocy.