WIADOMOŚCI

Gloryfikacja UPA we Lwowie: Jak polsko-ukraiński konflikt eskaluje na nowo

Analiza

W październiku 2026 roku relacje polsko-ukraińskie ponownie znalazły się w centrum ostrych sporów po uchwale rady obwodu lwowskiego, która honoruje działalność Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA). Choć samorząd lwowski podkreśla, że decyzja dotyczy lokalnej historii, reakcja polskiego rządu była natychmiastowa i surowa. Wicepremier Radosław Sikorski nałożył zakaz wjazdu na jednego z ukraińskich działaczy, a premier Donald Tusk oraz wicepremier Władysław Kosinia-Kamysz potępili uchwałę w najostrzejszych słowach. Zjawisko gloryfikacji UPA nie jest nowością – już w maju i czerwcu tego roku podobne kontrowersje wywołał pochówek Andrija Melnyka, jednego z przywódców UPA, który był odpowiedzialny za masowe zbrodnie na Polakach. Wówczas reakcja Polski była ostrożna, a prezydent Karol Nawrocki pozbawił odznaczenia ukraińskiego prezydenta Wołodymyra Zełenskiego, co spotkało się z krytyką rządu Donalda Tuska. Teraz jednak sytuacja zmienia się: zarówno ukraińskie MSZ, jak i Biuro Prezydenta Zełenskiego publicznie potępiają lwowskich radnych, co świadczy o ewolucji postaw w Kijowie. Jednakże, jak zauważa były ambasador RP w Kijowie Bartosz Cichocki, problem tkwi w głębszych mechanizmach politycznych – rząd ukraiński, podobnie jak polski, nie może bezpośrednio kontrolować decyzji samorządowych, co stwarza pole dla lokalnych inicjatyw o kontrowersyjnym charakterze. W tle tych wydarzeń widoczna jest także zmiana strategii dyplomatycznej: podczas gdy w 2024 roku polskie władze tonowały reakcje, aby nie prowokować Kijowa, teraz dominuje postawa zdecydowana, choć nie pozbawiona ryzyka dalszej eskalacji.

Kontekst i Tło

Uchwała rady lwowskiej nie tylko odzwierciedla lokalne dylematy historyczne, ale także staje się pretekstem do głębszych sporów geopolitycznych i społecznych. Gloryfikacja UPA, organizacji odpowiedzialnej za masowe zbrodnie na Polakach, podważa podstawy współczesnych relacji polsko-ukraińskich, które są kluczowe zarówno dla bezpieczeństwa regionalnego, jak i dla gospodarczej współpracy w kontekście wojennej Ukrainy. Polityczna reakcja Warszawy, choć silna, może jednak zostać uznana przez część ukraińskiego społeczeństwa jako ingerencja w sprawy wewnętrzne, co dodatkowo komplikuje dialog. Z drugiej strony, brak konsekwentności w polityce historycznej może osłabić pozycję Polski w dyskusjach o odszkodowaniach i reparacjach dla ofiar konfliktów z przeszłości. W dłuższej perspektywie, jeśli spór nie zostanie uregulowany na drodze dyplomatycznej, może to prowadzić do dalszego ochłodzenia stosunków, co z kolei wpłynie na inwestycje i bezpieczeństwo w regionie. Dodatkowo, rosnąca polarizacja wokół tego tematu może zaostrzyć napięcia wewnętrzne w obu krajach, gdzie pamięć historyczna jest często wykorzystywana jako narzędzie polityczne.

Komentarz Redakcji

Gloryfikacja UPA to nie tylko kwestia historyczna, ale przede wszystkim polityczny manewr, który wykorzystuje bolesne rany przeszłości, aby podgrzać nastroje i zyskać poparcie. Że polski rząd reaguje surowo, to dobrze – ale czy wystarczy? Gdyby nie zmiana postawy ukraińskich urzędników, cały spór mógłby zostać zepchnięty w cień, jak to miało miejsce w przypadku Melnyka. Teraz jednak, gdy obie strony publicznie się potępiają, ryzyko dalszej eskalacji rośnie. Pytanie brzmi: kto zyska na tym konflikcie, a kto straci?