WIADOMOŚCI

ZUS zmienia zasady orzekania? Specjaliści chcą dominacji nad orzecznikami

Analiza

Od lat pacjenci i lekarze specjalisci skarżą się na niehumanitarne praktyki ZUS, gdzie orzecznicy wydają oceny zdrowotne na podstawie krótkich wizyt, często niezgodnych z dokumentacją medyczną. Aktualne dane wskazują, że w 2026 roku aż 68% pacjentów z zaawansowanymi chorobami nowotworowymi i neurologicznymi doświadcza problemów z dostępem do świadczeń z powodu konieczności osobistego stawiennictwa w ZUS. Według raportu Stowarzyszenia Pacjentów Onkologicznych, ponad 40% z nich rezygnuje z ubiegania się o rentę ze względu na fizyczne i psychiczne obciążenie związane z procedurami orzeczniczymi. Wpływ na tę sytuację ma także brak spójności w ocenie stanu zdrowia – lekarze prowadzący, którzy znają historię choroby pacjenta od lat, często spotykają się z odmiennymi wnioskami orzeczników, którzy nie mają dostępu do pełnej dokumentacji. W odpowiedzi na te problemy, w tym roku do Sejmu wpłynęła petycja BKSP-153-X-1142/26, postulująca zmianę przepisów w kierunku większego uwzględniania opinii specjalistów. Tło sytuacji pogłębia fakt, że ZUS już obecnie ma prawo wydawać orzeczenia bez osobistego badania, jeśli zgromadzone dokumenty są wystarczające – jednak praktyka ta jest rzadko stosowana. Według danych wewnętrznych ZUS, tylko 12% orzeczeń w 2025 roku zostało wydanych bez wizyty pacjenta, pomimo jednoznacznej dokumentacji medycznej. To wskazuje na brak elastyczności systemu i konieczność pilnych reform, aby zminimalizować cierpienie pacjentów oraz optymalizować procesy orzecznicze.

Kontekst i Tło

Postulat zmiany zasad orzekania przez ZUS może przynieść znaczące ulgi dla pacjentów z poważnymi schorzeniami, eliminując niepotrzebne stresy związane z dojazdami do placówek oraz skracając czas oczekiwania na świadczenia. W dłuższej perspektywie może to także poprawić jakość opieki zdrowotnej, ponieważ lekarze specjalisci będą mieli większy wpływ na decyzje orzecznicze, co zredukuje ryzyko błędnych ocen. Jednak zmiana ta wiąże się z wyzwaniami proceduralnymi – konieczne będzie dostosowanie systemów informatycznych ZUS do automatycznego weryfikowania dokumentacji medycznej oraz szkolenie orzeczników w zakresie interpretacji specjalistycznych raportów. Ponadto, jeśli propozycja zostanie zaakceptowana, może to wpłynąć na obciążenie systemu zdrowotnego, ponieważ lekarze będą musieli dostarczać bardziej szczegółowe dokumentacje, co może prowadzić do dodatkowych kosztów i opóźnień w innych obszarach opieki. Warto również zauważyć, że zmiana ta może stać się precedensem dla innych instytucji państwowych, które również opierają swoje decyzje na krótkich wizytach pacjentów, a nie na pełnej dokumentacji medycznej.

Komentarz Redakcji

Absurd sytuacji polega na tym, że system orzekania ZUS, który ma chronić pacjentów, często staje się dodatkowym źródłem cierpienia. Podczas gdy lekarze specjalisci, którzy codziennie obserwują postępy choroby, są zmuszani do obserwowania, jak ich opinie są ignorowane na rzecz powierzchownych wizyt orzeczników. To nie tylko kwestia efektywności, ale przede wszystkim humanitaryzmu – pacjenci nie powinni być traktowani jak numery w procedurze. Jeśli ZUS nie zareaguje na te postulaty, będzie to kolejny dowód na to, że biurokracja nie zawsze idzie w parze z troską o człowieka.