WIADOMOŚCI

Polska wygrała pierwszą rundę sporu z Pfizerem o 5,6 mld zł

Analiza

Spór między Polską a amerykańskim koncernem Pfizer osiągnął nowy etap, gdy sąd unieważnił zajęcie środków Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej (PAŻP) w wysokości 5,6 miliarda złotych. Kwota ta odpowiada niemal 20 procentom zysku netto Pfizera z 2025 roku i jest równowartościowa rocznym wydatkom na wyjazdy karetek w Polsce. Sprawa wywodzi się z umowy na dostawę szczepionek przeciw COVID-19, których Polska odmówiła odbioru, argumentując nadmierne zapasy. Belgijski sąd pierwszej instancji nakazał jednak wykonanie umowy, co doprowadziło do zajęcia funduszy PAŻP przez Pfizera. Kluczowym momentem okazało się zajęcie środków tuż przed wejściem w życie nowych regulacji europejskich, które miały zabezpieczyć aktywa związane z Eurocontrol przed egzekucją przez prywatnych wierzycieli. Nowe przepisy, weszłe w życie 9 sierpnia 2026 roku, zakazują zajmowania wierzytelności związanych z opłatami nawigacyjnymi, co teoretycznie uniemożliwia Pfizerowi dalsze działania w tej formie. Polska, jako państwo frontowe UE i NATO, musi zapewnić bezpieczeństwo ruchu powietrznego, w tym operacji związanych z pomocą Ukrainie. Zablokowanie funduszy PAŻP mogłoby więc naruszyć odporność infrastruktury krytycznej w czasie rosyjskiej agresji. Premier Donald Tusk zapewnił, że rząd nie pozostawi PAŻP bez wsparcia, jednak spór prawno-finansowy pozostaje otwarty. Zdaniem rozmówców źródła wyrok nakazujący zwrot zajętych środków jest pełen sprzeczności, co może mieć kluczowe znaczenie dla dalszego przebiegu sprawy. Polska złożyła odwołanie od kwietniowego wyroku i wnioskowała o wstrzymanie jego wykonania, co może opóźnić rozstrzygnięcie ostatecznie o miliardy złotych. Zajęcie środków PAŻP przez Pfizera było możliwe dzięki mechanizmowi dochodzenia wierzytelności przez prywatne firmy wobec państw. W przypadku Polski zajęto środki z opłat za żeglugę powietrzną, które są wpłacane na rachunki państw członkowskich. Nowe regulacje, wprowadzone przez Belgię i Eurocontrol, mają na celu ochronę tych środków przed egzekucją, co uniemożliwia Pfizerowi dalsze blokowanie funduszy. Dodatkowo, Polska jako państwo NATO musi zapewnić ciągłość funkcjonowania infrastruktury lotniczej, co staje się argumentem w dalszej batalii sądowej. Wyrok sądu, który nakazuje zwrot zajętych środków, może być interpretowany jako zwycięstwo Polski w tej części sporu, jednak pełna kwota pozostaje nadal przedmiotem negocjacji i odwołania.

Kontekst i Tło

Unieważnienie zajęcia środków PAŻP przez Pfizera oznacza tymczasowe zwycięstwo Polski w sporze o 5,6 miliarda złotych, jednak pełne rozstrzygnięcie sprawy może potrwać lata. Wyrok sądu, choć nakazuje zwrot pieniędzy, pozostawia wiele wątpliwości i sprzeczności, które mogą być wykorzystane w dalszych etapach procesu. Dla Polski kluczowe jest nie tylko odzyskanie funduszy, ale także zapewnienie stabilności finansowej PAŻP, która odgrywa krytyczną rolę w bezpieczeństwie lotniczym, szczególnie w kontekście wojny w Ukrainie. Zablokowanie przychodów z opłat nawigacyjnych mogłoby naruszyć odporność infrastruktury krytycznej, co staje się dodatkowym argumentem w sądowej batalii. Dla Pfizera kwota ta stanowi istotny udział w zyskach, co zwiększa presję na koncern, aby dochodzić swoich roszczeń. W perspektywie budżetu państwa, który musi zabezpieczyć funkcjonowanie PAŻP, spór ten stanowi istotne obciążenie finansowe. Ostateczne rozstrzygnięcie może mieć daleko idące konsekwencje dla relacji między Polską a międzynarodowymi koncernami farmaceutycznymi oraz dla mechanizmów dochodzenia wierzytelności w Unii Europejskiej.

Komentarz Redakcji

Sąd unieważnił zajęcie środków PAŻP, ale spór o 5,6 mld zł trwa, a ostateczne rozstrzygnięcie może potrwać lata. Pfizer dochodzi roszczeń z umowy na szczepionki, a rząd zapowiada wsparcie dla agencji.