ŚWIAT

ETS w UE: Irlandia proponuje ulgę dla Polski, ale Warszawa chce więcej

Analiza

System handlu uprawnieniami do emisji CO₂ (ETS) jest jednym z filarów polityki klimatycznej Unii Europejskiej, wprowadzonym w 2005 roku, aby ograniczyć emisje gazów cieplarnianych poprzez mechanizm rynkowy. Od 2026 roku ETS obejmuje również transport lotniczy i morski, co znacząco zwiększyło dochody z aukcji uprawnień do emisji. W ramach negocjacji nad przyszłym budżetem UE na lata 2028–2034 Komisja Europejska proponuje, aby kraje korzystające z Funduszu Modernizacyjnego przekazywały 30% wpływów z ETS do budżetu unijnego. Polska, jako jeden z największych beneficjentów funduszy spójności, sprzeciwia się tej propozycji, argumentując, że obciążenie to byłoby nierównomierne i dodatkowo obciążałoby gospodarkę krajów słabiej rozwiniętych. Aktualnie w Brukseli toczy się spór o to, czy wpływy z ETS powinny stać się stałym źródłem dochodów UE, czy też pozostawać w gestii państw członkowskich. W kontekście tych negocjacji irlandzka prezydencja zaproponowała stopniowe zwiększanie stawki odprowadzeń z 0% do 30% w ciągu siedmiu lat, co częściowo łagodzi polskie obawy, ale nie rozwiązuje fundamentalnego problemu. Dodatkowo, w ostatnich dniach Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok w sprawie ulgi na złe długi w daninie solidarnościowej, co pokazuje, że Polska nadal walczy o optymalizację obciążeń finansowych dla przedsiębiorców i gospodarstw domowych. Wszystko to dzieje się w kontekście rosnących kosztów energii i presji na redukcję emisji, co dodatkowo komplikuje negocjacje budżetowe.

Kontekst i Tło

Propozycja irlandzkiej prezydencji, zakładająca stopniowe wprowadzanie 30-procentowego odprowadzenia wpływów z ETS do budżetu UE, przynosi Polsce pewne ulgi finansowe, ale wciąż pozostaje daleko od oczekiwań Warszawy. Według szacunków, stopniowe zwiększanie stawki o 5 punktów procentowych w ciągu siedmiu lat pozwoliłoby Polsce zaoszczędzić około 2,85 miliarda euro w porównaniu do natychmiastowego wprowadzenia pełnej stawki. To średnio ponad 400 milionów euro rocznie, co jest istotne, ale nie wystarczające, aby zrekompensować potencjalne straty dla gospodarki. Polska nadal domaga się, aby wpływy z ETS nie stały się źródłem dochodów UE, argumentując, że takie rozwiązanie byłoby niesprawiedliwe wobec krajów słabiej rozwiniętych. W dłuższej perspektywie, jeśli UE przyjmie propozycję KE, kraje takie jak Polska będą musiały przeznaczać większe środki na finansowanie unijnego budżetu, co może ograniczyć możliwości inwestycyjne w lokalne projekty klimatyczne i społeczne. Dodatkowo, rosnące koszty związane z transformacją energetyczną i presja na redukcję emisji mogą dodatkowo obciążyć gospodarki krajów słabiej rozwiniętych, które mają mniejsze możliwości adaptacyjne. W kontekście tych negocjacji kluczowe będzie znalezienie kompromisu, który nie tylko zaspokoi oczekiwania Brukseli, ale także uwzględni specyfikę gospodarek krajów Europy Środkowo-Wschodniej.

Komentarz Redakcji

Irlandzka propozycja to kropek nad i w sprawie ETS, ale nie rozwiązuje fundamentalnego konfliktu interesów. Polska, która już od lat walczy o zachowanie suwerenności nad środkami z funduszy unijnych, nie może się pogodzić z myślą, że jej wpływy z handlu emisjami staną się łatwym źródłem dochodów dla Brukseli. To nie tylko kwestia pieniędzy, ale także kontroli nad polityką klimatyczną i gospodarczą. Jeśli UE chce zyskać poparcie dla nowego budżetu, powinna pójść na większe ustępstwa, a nie tylko łagodzić warunki na marginesie.