ŚWIAT

Grzyby pod ziemią mogą uratować stepy Mongolii i 3-tysięczną tradycję koczownictwa

Analiza

Mongolia, kraj o powierzchni większej niż całe Europa Zachodnia, zmaga się z jednym z najpoważniejszych wyzwań ekologicznych XXI wieku – postępującą degradacją stepów, która dotyka już 77 procent terytorium. Proces ten, przyspieszany przez zmiany klimatyczne, prowadzi do pustynnienia, utraty bioróżnorodności i zagrożenia dla tradycyjnego trybu życia blisko 230 tysięcy koczowniczych rodzin. W tej sytuacji naukowcy odkryli niewidzialnego bohatera ekosystemu – grzyby mikoryzowe, które tworzą symbiotyczne sieci z korzeniami roślin, dostarczając im niezbędne składniki odżywcze, takie jak azot i fosfor, oraz wspomagając wiązanie dwutlenku węgla z atmosfery. Badania prowadzone przez organizację Society for the Protection of Underground Networks (SPUN) ujawniły, że w południowo-zachodniej Mongolii występuje ponad 500 typów tych grzybów, z czego aż 90 procent to gatunki dotychczas nieznane nauce. To odkrycie staje się kluczem do zrozumienia, jak zatrzymać degradację i odbudować zdewastowane ekosystemy. Mechanizm działania mikoryzy opiera się na wymianie korzyści między grzybami a roślinami: grzyby dostarczają roślinom składniki odżywcze, a rośliny z kolei dostarczają im węgiel, który grzyby wykorzystują do wzrostu. W suchych warunkach stepów mongolskich grzyby odgrywają szczególną rolę w gospodarce wodnej, dostarczając wodę roślinom znacznie efektywniej niż same korzenie. Naukowcy, w tym biolożka ewolucyjna Toby Kiers z Wolnego Uniwersytetu w Amsterdamie, podkreślają, że ochrona tych mikroorganizmów może stać się kluczowym elementem strategii walki z pustynnieniem i zmianami klimatycznymi. W ostatnich miesiącach międzynarodowa społeczność naukowa coraz bardziej skupia się na ochronie grzybów, co znalazło odzwierciedlenie w podpisaniu Globalnej Strategii Ochrony Grzybów przez 17 krajów podczas ostatniej Konferencji Stron Konwencji o Ochronie Różnorodności Biologicznej ONZ w Erywaniu.

Kontekst i Tło

Odkrycie ponad 500 nieznanych gatunków grzybów mikoryzowych w Mongolii otwiera nowe perspektywy dla ochrony zdegradowanych stepów i tradycyjnego koczowniczego trybu życia. Badania SPUN dowodzą, że te niewidoczne organizmy odgrywają kluczową rolę w regeneracji ekosystemów, dostarczając roślinom niezbędne składniki odżywcze i wspomagając wiązanie dwutlenku węgla. Degradacja gleb, która dotyka 77 procent kraju, spowodowała spadek liczby gatunków grzybów o 44 procent i zmniejszenie pokrywy roślinnej o 60 procent, co bezpośrednio wpływa na zdolność ekosystemu do pochłaniania CO₂. Naukowcy podkreślają, że kontrolowany wypas zwierząt może sprzyjać większej różnorodności gatunkowej mikoryzy, co może stać się narzędziem w odbudowie zdewastowanych terenów. Globalna Strategia Ochrony Grzybów, podpisana przez 17 krajów, wskazuje na rosnącą świadomość międzynarodową co do roli tych mikroorganizmów w walce z zmianami klimatycznymi i utratą bioróżnorodności. Dla Mongolii, gdzie tempo ocieplenia jest trzykrotnie wyższe niż średnia globalna, ochrona grzybów mikoryzowych może okazać się decydującym czynnikiem w zatrzymaniu pustynnienia i zachowaniu unikalnej kultury koczowniczej.

Komentarz Redakcji

Kiedy nauka odkrywa, że niewidzialne sieci grzybów mogą stać się ratunkiem dla zdewastowanych ekosystemów i milionów ludzi, zaczynamy rozumieć, jak mało jeszcze wiemy o świecie pod naszymi stopami. Mongolia staje się laboratorium przyszłości, gdzie mikrobiologia spotyka się z tradycją, a naukowcy piszą nową rozdział w historii ochrony środowiska.