WIADOMOŚCI

Lubelskie zerwało współpracę z Lwowem: polityka pamięci staje się bronią w sporze polsko-ukraińskim

Analiza

Decyzja Sejmiku Województwa Lubelskiego o zerwaniu współpracy z obwodem lwowskim to kolejny epizod w eskalującym konflikcie historyczno-politycznym między Polską a Ukrainą, który od lat wykorzystują nacjonalistyczne kręgi obu stron. Przyczyną jest uchwała Lwowskiej Rady Obwodowej z 2027 roku, ogłaszająca ten rok rokiem Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) oraz jej dowódcy Romana Szuchewycza, postaci bezpośrednio związanej z ludobójstwem na Wołyniu i w Galicji Wschodniej w latach 1943–1944. Pomimo późniejszego usunięcia uchwały ze strony internetowej obwodu, gest ten został odebrany jako prowokacja przez polskie władze regionalne. Mechanizm działań jest prosty: Lwowska Rada, kierowana przez nacjonalistów, wykorzystuje narrację historyczną do budowania tożsamości ukraińskiej, często pomijając lub bagatelizując zbrodnie popełnione przez UPA wobec ludności polskiej. W odpowiedzi polscy politycy, w tym marszałek Jarosław Stawiarski, odwołują się do moralnego obowiązku nie współpracy z podmiotami, które gloryfikują zbrodnie. Tło konfliktu sięga lat 90., kiedy to Ukraina, w ramach budowania własnej tożsamości państwowej, zaczęła reinterpretować historię, marginalizując polskie ofiary. W ostatnich latach spór o pamięć historyczną stał się narzędziem politycznym, wykorzystywanym przez oba kraje w kontekście rosnących napięć geopolitycznych, w tym w związku z wojną na Ukrainie i rosnącą roli Rosji jako czynnika destabilizującego region. Aktualnie, w kontekście integracji europejskiej Ukrainy, kwestia szacunku dla polskiej wrażliwości historycznej staje się kluczowa dla dalszych relacji dwustronnych. Premier Donald Tusk, komentując sytuację, podkreślił, że decyzje lokalnych radnych nie mogą być traktowane jako oficjalne stanowisko ukraińskiego rządu, ale jednocześnie zaznaczył, że brak szacunku dla polskiej pamięci może utrudnić proces integracji.

Kontekst i Tło

Zerwanie współpracy gospodarczej, naukowej i kulturalnej między Lubelskim a Lwowem ma dalekosiężne konsekwencje dla obu stron. Po pierwsze, polityka pamięci staje się narzędziem dyplomacji regionalnej, co może prowadzić do dalszej eskalacji konfliktów lokalnych, szczególnie w kontekście społeczności polskiej na Ukrainie i ukraińskiej w Polsce. Po drugie, decyzja ta może wpłynąć na inwestycje i wymianę handlową, choć dotychczasowa współpraca nie była masywna. Najważniejszym jednak skutkiem jest symboliczny: oba kraje coraz bardziej oddalają się od dialogu historycznego, co utrudnia budowę zaufania w regionie. W dłuższej perspektywie może to osłabić pozycji Ukrainy w negocjacjach z Unią Europejską, gdzie kwestia szacunku dla mniejszości i pamięci historycznej jest kluczowa. Ponadto, sytuacja ta pokazuje, jak łatwo narracje nacjonalistyczne mogą być wykorzystywane do destabilizacji relacji międzynarodowych, nawet w czasach pokoju. Ostatecznie, to społeczeństwa obu krajów poniosą koszty braku porozumienia, szczególnie w obszarze edukacji i kultury, gdzie wymiana jest niezbędna dla zrozumienia wzajemnych historii.

Komentarz Redakcji

Polityka pamięci to dziś najpotężniejsza broń w sporze o tożsamość, a jej użycie przez nacjonalistów obu stron prowadzi do absurdu: lokalne rady decydują o relacjach państwowych. Żałosne, że w 2026 roku jeszcze walczymy o to, kto ma prawo do smutku, podczas gdy prawdziwi winni zbrodni spoczywają w grobach. To nie dialog, to wojna o narracje, a jej ofiarami są przyszłe pokolenia.