WIADOMOŚCI

Polska w kryzysie: dlaczego nasz system broni nie chroni obywateli

Analiza

Polska, mimo obowiązującej od pięciu lat unijnej dyrektywy regulującej dostęp do broni palnej, nadal nie wdrożyła kluczowych zaleceń dotyczących okresowych badań medycznych i psychologicznych posiadaczy broni. Według raportu Najwyższej Izby Kontroli z maja br., system nadzoru nad posiadaniem broni w Polsce ma poważne luki, które mogą negatywnie wpływać na bezpieczeństwo obywateli. Dyrektywa UE 2021/555 wymaga przeprowadzania takich badań co najmniej raz na pięć lat, jednak w Polsce nie są one obowiązkowe nawet dla strzelców sportowych, myśliwych czy kolekcjonerów broni. Co więcej, pozwolenia na broń wydawane są bezterminowo, a jednorazowa ocena psychofizyczna nie zapewnia wystarczającej kontroli. W ostatnich latach liczba pozwoleń na broń cywilną wzrosła niemal trzykrotnie – z ponad 15 tysięcy w 2020 roku do prawie 46 tysięcy w 2024 roku, jednak brak jest danych na temat liczby rzeczywistych posiadaczy oraz stanu zdrowia tych osób. System nie reaguje również na zgon posiadaczy broni, co prowadzi do sytuacji, w których broń pozostaje niezabezpieczona przez lata. Aktualnie trwają konsultacje polityczne, zainicjowane przez PiS po apelu prezydenta Karola Nawrockiego, które mają na celu „racjonalizację” przepisów i zwiększenie dostępu do broni dla obywateli. Jednak eksperci, jak przewodniczący sejmowej komisji obrony Andrzej Grzyb, wyrażają sceptycyzm wobec takich zmian, wskazując na ryzyko wzrostu nielegalnego posiadania broni oraz brak entuzjazmu wśród innych partii politycznych. W tle tych dyskusji pozostaje fakt, że w listopadzie 2024 roku w Krakowie zamachowiec, który był strzelcem sportowym, zabił sześć osób i ranił piętnaście. Miał on legalne pozwolenie na broń, co podkreśla absurdalność obecnego systemu kontroli.

Kontekst i Tło

Obecny stan prawny w Polsce w zakresie posiadania broni palnej stwarza poważne zagrożenia dla bezpieczeństwa publicznego. Brak okresowych badań medycznych i psychologicznych, a także nieaktualizowane dane w rejestrach policyjnych, mogą prowadzić do sytuacji, w których broń trafia w ręce osób niezdolnych do jej odpowiedzialnego posługiwania się. Wzrost liczby pozwoleń na broń, przy jednoczesnym braku skutecznego nadzoru, zwiększa ryzyko niekontrolowanego posiadania broni, zarówno legalnej, jak i nielegalnej. Konsultacje polityczne, które obecnie prowadzi PiS, mogą okazać się niewystarczające, jeśli nie będą uwzględniały krytycznych uwag ekspertów i organizacji pozarządowych, takich jak Pracownia na rzecz Wszystkich Istot, która już w październiku złożyła skargę do Komisji Europejskiej. Dodatkowo, brak koordynacji między różnymi ugrupowaniami politycznymi utrudnia wprowadzenie kompleksowych zmian, które mogłyby poprawić bezpieczeństwo obywateli. Wszystko to w kontekście rosnącej liczby wypadków związanych z niekontrolowanym użyciem broni, takich jak zamach w Krakowie, wskazuje na pilną potrzebę reformy systemu.

Komentarz Redakcji

Polska, mimo pięciu lat od wejścia w życie unijnych przepisów, nadal traktuje dostęp do broni jak kwestię formalności, a nie bezpieczeństwa. System, który pozwala na posiadanie broni przez osoby nie poddawane okresowym kontrolom medycznym i psychologicznym, to nie tylko uchybienie prawu, ale także zagrożenie dla życia obywateli. Konsultacje polityczne, które obecnie prowadzi PiS, mogą okazać się zbyt późne, jeśli nie będą uwzględniały krytycznych uwag i konkretnych rozwiązań.