WIADOMOŚCI

Zakopane vs. prawo: Burmistrz Filipowicz blokuje śluby jednopłciowe z zagranicy

Analiza

W lipcu 2026 roku Sejm przyjął zmiany w prawie o transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa, które umożliwiają uznanie w Polsce małżeństw jednopłciowych zawartych za granicą. Nowe regulacje, wpisane w rozporządzenie ministra cyfryzacji, obowiązują od sierpnia i nakazują urzędom stanu cywilnego (USC) rejestrowanie takich związków. Mechanizm ten opiera się na art. 18 Konstytucji RP, który gwarantuje równe traktowanie obywateli niezależnie od orientacji seksualnej, oraz na orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego z 2022 roku, które uznało, że Polska nie może dyskryminować osób w związku z zagranicą. Jednak mimo jasnych wytycznych prawnych, część samorządowców – w tym burmistrz Zakopanego Łukasz Filipowicz – deklaruje odmowę realizacji tych przepisów, argumentując, że kwestia ta powinna być rozstrzygana na szczeblu państwowym, a nie lokalnym. Spór nasila się w kontekście rosnącej liczby wniosków od par jednopłciowych, które po legalizacji małżeństw w krajach UE (np. w Niemczech, Francji czy Hiszpanii) szukają uznania w Polsce. Według danych Ministerstwa Cyfryzacji, w pierwszym miesiącu obowiązywania nowych zasad złożono ponad 300 wniosków o transkrypcję, co wskazuje na realne zapotrzebowanie. Jednocześnie wicepremier Krzysztof Gawkowski, odpowiedzialny za wdrażanie zmian, ostrzega, że odmowa realizacji rozporządzenia może być traktowana jako naruszenie prawa i grozić sankcjami dla urzędników. Tło konfliktu sięga jednak głębiej – od lat trwa dyskusja o braku pełnego uznania małżeństw jednopłciowych w Polsce, gdzie od 2020 roku obowiązuje jedynie prawo do związków partnerskich, nie dające jednak pełnych uprawnień małżeńskich. Nowe przepisy są więc postrzegane jako kompromis, ale jednocześnie jako kroczek w kierunku pełnej równości.

Kontekst i Tło

Nowe regulacje o transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa jednopłciowych stanowią przełom w polskim prawie, jednak ich wdrażanie ujawniło głęboki podział między władzami centralnymi a lokalnymi. Dla społeczeństwa oznacza to szansę na legalizację związków, które w wielu krajach europejskich są już uznawane, ale wciąż spotykają się z oporem w konserwatywnych regionach Polski. Dla rynku prawniczego i biur adwokackich otwiera się nowy segment usług związanych z pomocą w transkrypcji dokumentów, co może przyspieszyć procesy dla par czekających na rozwiązanie. Jednak największym wyzwaniem pozostaje kwestia egzekwowania przepisów – jeśli samorządowcy będą kontynuować odmowy, państwo będzie musiało zastosować sankcje, co może prowadzić do konfliktów sądowych. W dłuższej perspektywie spór ten może także wpłynąć na wizerunek Polski na arenie międzynarodowej, szczególnie w kontekście rosnącej krytyki ze strony organizacji praw człowieka, takich jak Amnesty International czy ILGA Europe, które monitorują postępy w zakresie równości płciowej. Ponadto, jeśli Trybunał Konstytucyjny ponownie zajmie się tym tematem, może to przyspieszyć pełną legalizację małżeństw jednopłciowych w kraju, co byłoby kolejnym krokiem w kierunku harmonizacji polskiego prawa z unijnymi standardami.

Komentarz Redakcji

Absurd sytuacji polega na tym, że państwo wydaje przepisy, a następnie czeka, aż samorządowcy sami zdecydują, czy je stosować. Filipowicz i jego poplecznicy nie tylko łamią prawo, ale też ignorują podstawowe zasady równości, które są obowiązujące w Unii Europejskiej. Ich postawa przypomina scenariusz z lat 90., nie z 2026 roku. Czy naprawdę chcemy, aby Zakopane stało się symbolem polskiej dyskryminacji?